Μπορεί ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης να καταλάβει τι σκέφτεται ή πώς αισθάνεται κάποιος απλώς κοιτάζοντας το πρόσωπό του; Η επιστήμη φαίνεται να πλησιάζει όλο και περισσότερο σε αυτή την ιδέα. Νέες τεχνολογίες ανάλυσης εκφράσεων προσώπου χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να αναγνωρίζουν συναισθήματα, ψυχική κατάσταση και ακόμη και ενδείξεις ασθενειών. Δεν πρόκειται κυριολεκτικά για «διάβασμα σκέψεων», αλλά για μια πολύ εξελιγμένη μορφή ανάλυσης συμπεριφοράς.
Πώς λειτουργεί η τεχνολογία;
Τα συστήματα αυτά βασίζονται σε έναν τομέα που ονομάζεται Facial Expression Recognition (FER). Με τη βοήθεια καμερών και αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης, το λογισμικό αναλύει μικροσκοπικές αλλαγές στο πρόσωπο — κινήσεις μυών, βλέμμα, ένταση φρυδιών ή χειλιών.
Οι αλγόριθμοι έχουν εκπαιδευτεί σε τεράστιες βάσεις δεδομένων με εικόνες ανθρώπινων εκφράσεων. Έτσι μπορούν να συσχετίζουν συγκεκριμένες κινήσεις με συναισθήματα όπως:
- χαρά
- θυμό
- άγχος
- φόβο
- έκπληξη
Σε πιο προηγμένες εφαρμογές, το σύστημα μπορεί να εντοπίσει ακόμη και πολύ μικρές «μικροεκφράσεις», που διαρκούν μόνο κλάσματα του δευτερολέπτου.
Από τα συναισθήματα… στη ψυχική υγεία
Η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιείται ήδη πειραματικά σε τομείς όπως η ψυχιατρική και η νευρολογία. Ερευνητές αναπτύσσουν εργαλεία που μπορούν να εντοπίζουν ενδείξεις κατάθλιψης, άγχους ή άλλων ψυχικών διαταραχών μέσα από τις εκφράσεις του προσώπου. Η ιδέα είναι ότι ορισμένες ψυχικές καταστάσεις επηρεάζουν ανεπαίσθητα την κινητικότητα των μυών του προσώπου, κάτι που η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αναγνωρίσει καλύτερα από το ανθρώπινο μάτι.
Πού μπορεί να χρησιμοποιηθεί;
Οι πιθανές εφαρμογές είναι πολλές:
- Ψυχική υγεία: έγκαιρη ανίχνευση συναισθηματικών διαταραχών
- Εκπαίδευση: ανάλυση της προσοχής μαθητών σε ψηφιακές τάξεις
- Αυτοκίνητα: ανίχνευση κόπωσης οδηγού
- Εξυπηρέτηση πελατών: κατανόηση της διάθεσης του χρήστη
Η τεχνολογία μπορεί επίσης να βοηθήσει στην ανάπτυξη πιο «συναισθηματικά έξυπνων» συστημάτων και ρομπότ που καταλαβαίνουν καλύτερα τους ανθρώπους.
Οι ανησυχίες για την ιδιωτικότητα
Παρά τις δυνατότητες, η τεχνολογία αυτή προκαλεί και έντονη συζήτηση. Πολλοί ειδικοί προειδοποιούν ότι η ανάλυση εκφράσεων μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά ζητήματα ιδιωτικότητας. Εάν μια κάμερα μπορεί να αναλύει τα συναισθήματα ενός ανθρώπου σε πραγματικό χρόνο, τότε προκύπτουν ερωτήματα: Ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα; Και πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν;
Το μέλλον της «συναισθηματικής τεχνητής νοημοσύνης»
Η τεχνολογία που προσπαθεί να «διαβάσει» το μυαλό μέσα από το πρόσωπο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Παρότι δεν μπορεί πραγματικά να αποκωδικοποιήσει σκέψεις, μπορεί να ανιχνεύσει μοτίβα συναισθημάτων και συμπεριφοράς. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται, τα όρια ανάμεσα στην ανθρώπινη έκφραση και τη μηχανική κατανόηση γίνονται όλο και πιο λεπτά. Και ίσως στο μέλλον, το πρόσωπό μας να λέει πολύ περισσότερα απ’ όσα πιστεύουμε.
Πηγή: BBC