Με έκταση κάτι λιγότερο από 103 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμό ελαφρώς μικρότερο των 380 χιλιάδων κατοίκων, η Ισλανδία συγκαταλέγεται στις πλέον αραιοκατοικημένες χώρες του κόσμου. Αρκετά απομονωμένη έξω από τον Αρκτικό Κύκλο, ανάμεσα στη Σκωτία και τη Γροιλανδία, η Ισλανδία κατοικείται σχεδών εξ’ ολοκλήρου από απογόνους Κελτών και Βίκινγκ αποίκων.
Στην ουσία, όλοι οι κάτοικοι του νησιωτικού κράτους της Ισλανδίας είναι συγγενείς, είτε κοντινοί, είτε μακρινοί. Οι συγγένειες αυτές καταγράφονται ενδελεχώς στο Íslendingabók -κοινώς, το Βιβλίο των Ισλανδών- εδώ και τουλάχιστον μία χιλιετία, ώσπου να μεταφερθούν στον κυβερνοχώρο το 1997 για να δημιουργήσουν την πλέον ολοκληρωμένη διαδικτυακή βάση γενεαλογικών δεδομένων στον κόσμο.
Πώς εξηγείται, όμως, η προσκόλληση των Ισλανδών στη γενεαλογία και με ποιους τρόπους έχει ωφελήσει την εξέλιξη της επιστήμης;
Η ισλανδική εμμονή με τη γενεαλογία
Η γενεαλογία είναι βαθιά ριζωμένη στην ισλανδική κουλτούρα. Αιώνες προτού η διαδικτυακή εκδοχή του Íslendingabók αναχθεί σε μία από τις δημοφιλέστερες ιστοσελίδες της χώρας, ένα μεγάλο μέρος των επών της ισλανδικής μυθολογίας και λογοτεχνίας εστίαζε σε πραγματικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο πρώιμο ισλανδικό κράτος, καθώς και στη γενεαλογική ιστορία των πρώτων οικογενειών που εποίκησαν σε αυτό. Οι αφηγήσεις των ισλανδικών επών είναι ιστορικά ακριβείς και προσφέρουν μία εξαιρετικά κατανοήσιμη γενεαλογική προσέγγιση της νεοσύστατης Ισλανδίας.
Κάπως έτσι, τα ισλανδικά έπη ανέκαθεν διαδραμάτιζαν τεράστιο ρόλο για την εγχώρια κουλτούρα, όχι μόνο για λαογραφικούς λόγους, αλλά και από μια περισσότερο δημογραφική σκοπιά, καθώς διασφαλίζουν πως η ιστορία του λαού, ακόμα και των κοινών θνητών της ισλανδικής αστικής τάξης, δε θα ξεχαστεί ποτέ.
Η αμφιλεγόμενη εφαρμογή του Íslendingabók
Η σχετικά πρόσφατη ψηφιοποίηση των δεδομένων του Íslendingabók άνοιξε το δρόμο για τη διεξαγωγή πλήθους ερευνών και άλλων εγχειρημάτων. Ένα από αυτά ήταν και μία εκδοχή του Íslendingabók με τη μορφή εφαρμογής που εντοπίζει το βαθμό συγγένειας ανάμεσα σε δύο άτομα, ώστε να αποτρέψει την αιμομιξία. Φυσικά, η παραφιλολογία που ξέσπασε γύρω από τη συγκεκριμένη εφαρμογή ήταν ιδιαίτερα έντονη, στο βαθμό που δημιούργησε έναν ολόκληρο αστικό θρύλο αναφορικά με την αιμομιξία στην Ισλανδία.
Στην πραγματικότητα, όσο ομοιογενής κι αν είναι η Ισλανδία, πρόκειται για ένα κράτος τόσο μικρό που αφενός είναι οριακά αδύνατο για κάποιον να μη γνωρίζει τους κοντινούς συγγενείς του, αφετέρου η σύναψη σχέσης με άτομο πολύ μακρινής συγγένειας δεν αποτελεί πρόβλημα, τόσο από την επιστημονική, όσο και από την ηθική σκοπιά. Η δημιουργία της εφαρμογής αποτελεί απλώς μία έκφανση της αγάπης των Ισλανδών για τη γενεαλογική εξερεύνηση.
Γενεαλογικά δέντρα και γενετικές αναλύσεις
Πιθανώς να έχετε ακούσει πως το DNA των περισσότερων Ισλανδών συνδέεται γενετικά με το DNA ενός και μοναδικού Βίκινγκ αποίκου στο νησιωτικό κράτος. Η πληροφορία αυτή είναι εξαιρετικά σπουδαία για τους επιστήμονες οι οποίοι ασχολούνται με γενετικές ασθένειες, διαταραχές και ανωμαλίες. Το έργο τους, βέβαια, διευκολύνεται σημαντικά χάρη στην εξαιρετική ομοιογένεια του έθνους, μιας και η μετανάστευση στην Ισλανδία ανέκαθεν ήταν πενιχρή.
Καθώς, λοιπόν, το ισλανδικό κράτος έχει κάνει υποδειγματική δουλειά όσον αφορά στη λεπτομερή καταγραφή των γενεαλογικών δέντρων του, εταιρείες γενετικής και βιοπληροφορικής όπως η deCODE έχουν οδηγηθεί σε σπουδαίες ανακαλύψεις, όσον αφορά στα γενετικά δεδομένα της χώρας, από τα γονίδια που δίνουν στους Ισλανδούς ξανθά μαλλιά και ανοιχτό δερματικό τόνο, μέχρι τις διάφορες γενετικές μεταλλάξεις που ενδεχομένως να ευθύνονται για τον καρκίνο, τη νόσο του Αλτσχάιμερ, την υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, αλλά και τη μακροζωία για την οποία η Ισλανδία φημίζεται.
Πηγές: edition.cnn.com, www.huffpost.com, www.thedailybeast.com, www.nbcnews.com, www.bbc.com