Η ελευθερία του Διαδικτύου, είναι το δικαίωμα χρήσης του δικτύου χωρίς περιορισμούς, λογοκρισία ή επιβολή μεροληψίας.
Όσο περισσότερες ψηφιακές ελευθερίες μπορείτε να ασκήσετε στη χώρα σας, τόσο περισσότερη ελευθερία στο διαδίκτυο έχετε. Καμία χώρα δεν είναι 100% ελεύθερη. Ωστόσο, μπορείτε να δικαιολογήσετε ορισμένους περιορισμούς, όπως η αποτροπή της διάδοσης παράνομου περιεχομένου ή η προστασία απόρρητων πληροφοριών.
Για να ποσοτικοποιήσετε την ελευθερία του Διαδικτύου, μπορείτε να ρίξετε μια ματιά στον Δείκτη Ελευθερίας Διαδικτύου από το “Freedom House”– μια λεπτομερή ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι διαφορετικές χώρες αποδίδουν στο διαδίκτυο. Μέχρι στιγμής, ο δείκτης απαριθμεί μόνο 70 χώρες, αν και τα έθνη που κατατάσσονται σε αυτόν αποτελούν την παγκόσμια πλειοψηφία των χρηστών του Διαδικτύου.
Οι περισσότερες χώρες δεν έχουν τα δεδομένα για να ποσοτικοποιήσουν την ελευθερία του Διαδικτύου, γι’ αυτό γίνεται όλο και πιο σημαντικό να γνωρίζουμε προσωπικά, τι συνεπάγεται η ελευθερία του Διαδικτύου.
Το Freedom House κρίνει και κατατάσσει τις χώρες σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια:
- Διαδικτυακά εμπόδια – κοινωνικοπολιτικοί φραγμοί, όπως δυσμενείς νόμοι στον κυβερνοχώρο, ασταθής οικονομία, υποδομές υποδομής και επιβεβλημένοι τερματισμοί του Διαδικτύου
- Περιορισμοί περιεχομένου – συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού ιστοτόπων ή πλατφορμών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της λογοκρισίας ή χειραγώγησης των μέσων και των πληροφοριών.
- Παραβίαση των δικαιωμάτων των χρηστών – παραβίαση του απορρήτου των χρηστών ή καταστολή της ελευθερίας της έκφρασης τιμωρώντας τους πολίτες που μιλούν εναντίον της κυβέρνησης ή αναφέρουν την αλήθεια.
Η έκταση της λογοκρισίας στο Διαδίκτυο διαφέρει από χώρα σε χώρα. Ενώ οι περισσότερες δημοκρατικές χώρες έχουν μέτρια λογοκρισία στο Διαδίκτυο, άλλες χώρες φτάνουν σε ακρότητες.
Οι κρατικές υπηρεσίες διαθέτουν διάφορα εργαλεία για την εφαρμογή περιορισμών, αλλά οι υποστηρικτές της ελευθερίας του διαδικτύου προσπαθούν να ξεπεράσουν αυτά τα εμπόδια και τα φίλτρα. Οι ιστοσελίδες περιορισμένης πρόσβασης προστατεύονται αποτελεσματικά με εντοπισμό και φραγή αιτημάτων DNS, αλλά εταιρείες όπως οι Cloudflare, Mozilla και Google αλλάζουν το DNS σε επίπεδο TLS καθιστώντας την αναχαίτιση δύσκολη.
Η υποστήριξη και η αντίθεση στη λογοκρισία του Διαδικτύου επίσης κυμαίνονται. Σε μία έρευνα του 2012 για την Διαδικτυακή Κοινότητα το 71% των ερωτηθέντων συμφώνησαν, ότι «πρέπει να υπάρχει λογοκρισία κάποιας μορφής στο Διαδίκτυο». Στην ίδια έρευνα, το 83% συμφώνησε ότι «η πρόσβαση στο Διαδίκτυο θα πρέπει να θεωρείται βασικό ανθρώπινο δικαίωμα» και το 86% συμφώνησε ότι «η ελευθερία της έκφρασης πρέπει να είναι εγγυημένη στο Διαδίκτυο».
Σύμφωνα με την “GlobalWebIndex”, πάνω από 400 εκατομμύρια άνθρωποι, χρησιμοποιούν εικονικά ιδιωτικά δίκτυα, για να παρακάμψουν τη λογοκρισία ή για την αύξηση της ιδιωτικότητας του χρήστη.
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, το ελεύθερο και «ανοιχτό» διαδίκτυο, δέχεται επίθεση σε όλο τον κόσμο, προειδοποίησε ο διευθύνων σύμβουλος της Google, Sundar Pichai, υποστηρίζοντας, ότι πολλές χώρες περιορίζουν τη ροή πληροφοριών και η πρακτική αυτή, θεωρείται συχνά δεδομένη.
«Βαθιά» τεχνολογία
«Θεωρώ την τεχνητή νοημοσύνη, ως την πιο σημαντική τεχνολογία, που θα αναπτύξει ποτέ η ανθρωπότητα και πάνω στην οποία θα εργαστεί, για μεγαλύτερα ακόμα επιτεύγματα σε πολλούς τομείς. Αρκεί να σκεφτείς τη φωτιά ή το ηλεκτρικό ρεύμα. Και το διαδίκτυο, είναι κάπως έτσι. Αλλά νομίζω ότι είναι κάτι ακόμα πιο βαθύ», δήλωσε στους New York Times, ο Pichai, Διευθύνων Σύμβουλος της Google και της μητρικής της εταιρείας Alphabet.
Όταν ρωτήθηκε, για το εάν το κινέζικο μοντέλο του διαδικτύου, που βασίζεται στην αυστηρή επιτήρηση, βρίσκεται σε ανοδική πορεία, ο Pichai είπε, ότι το ελεύθερο και ανοιχτό διαδίκτυο «δέχεται επίθεση». Αν και δεν αναφέρθηκε απευθείας στην Κίνα, είπε: «Κανένα από τα κύρια προϊόντα και τις υπηρεσίες μας δεν είναι διαθέσιμα στην Κίνα».
Ρωτήθηκε επίσης, για τις δικές του προσωπικές συνήθειες τεχνολογίας και ενθάρρυνε τους πάντες, να υιοθετήσουν «επαλήθευση ταυτότητας δύο παραγόντων» όταν πρόκειται για κωδικούς πρόσβασης, για να εξασφαλίσουν πολλαπλές προστασίες και παραδέχτηκε ότι αλλάζει συνεχώς το τηλέφωνό του για να δοκιμάσει τη νέα τεχνολογία.
Πολλές από τις προκλήσεις, που συνδέονται με τη λογοκρισία στο Διαδίκτυο είναι παρόμοιες με εκείνες για τη λογοκρισία εκτός δικτύου, στα πιο παραδοσιακά μέσα όπως οι εφημερίδες, τα περιοδικά, τα βιβλία, η μουσική, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση και ο κινηματογράφος. Μια διαφορά είναι, ότι τα εθνικά σύνορα είναι πιο διαπερατά στο διαδίκτυο: οι κάτοικοι μιας χώρας μπορούν να βρουν «απαγορευμένες» πληροφορίες σε ιστότοπους εκτός της χώρας.
Συνεπώς, οι λογοκριτές πρέπει να εργαστούν για να αποτρέψουν την πρόσβαση στις πληροφορίες, ακόμη και αν δεν έχουν τον φυσικό ή νομικό έλεγχο των ιστοσελίδων καθαυτών. Αυτό με τη σειρά του απαιτεί τη χρήση μεθόδων τεχνικής λογοκρισίας, που είναι μοναδικές για το διαδίκτυο, όπως το κλείδωμα ιστοτόπων και το φιλτράρισμα περιεχομένου.
Η λειτουργία της ελευθερίας της έκφρασης ως δικαιώματος, αποτελεί τη βάση για όλα τα υπόλοιπα θεμελιώδη δικαιώματα και συμβάλλει στην ίδια την ύπαρξή τους.(άρθρο 11 της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη), όπου αναφέρεται: «Η ελεύθερη επικοινωνία των σκέψεων και των απόψεων είναι ένα από τα πολυτιμότερα δικαιώματα του ανθρώπου.
Κάθε πολίτης δύναται, συνεπώς, να μιλάει, να γράφει και να τυπώνει ελεύθερα, χωρίς να αποκλείεται, να δίνει λόγο για κατάχρηση αυτής της ελευθερίας στις περιπτώσεις που καθορίζονται από το νόμο».
Η ελευθερία της έκφρασης, συνδέεται άμεσα με την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και αποτελεί, επίσης, τη βάση για την ανάπτυξη της ανοχής και της ανεκτικότητας της κοινωνίας σε καθετί το διαφορετικό.
Οι 10 χώρες με τους υψηλότερους δείκτες ανθρώπινης ελευθερίας (2021):
- Ελβετία — 9.11
- Νέα Ζηλανδία — 9.01
- Δανία — 8,98
- Εσθονία — 8,91
- Ιρλανδία — 8,90
- Καναδάς — 8,85
- Φινλανδία — 8,85
- Αυστραλία — 8,84
Γενικό Συμπέρασμα: Το Διαδίκτυο πρέπει να είναι ελεύθερο αλλά και «δίκαιο» για όλους.