Ο τρόπος με τον οποίο λαμβάνετε ένα φάρμακο (με ή χωρίς φαγητό) μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την απορρόφηση, την αποτελεσματικότητα και τις πιθανές παρενέργειές του. Ορισμένα φάρμακα πρέπει να λαμβάνονται με άδειο στομάχι, γιατί η τροφή μειώνει ή καθυστερεί τη δράση τους. Παρακάτω θα δείτε βασικές κατηγορίες φαρμάκων που συνήθως δεν πρέπει να παίρνονται μαζί με φαγητό – πάντα όμως σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού σας.
Θυρεοειδικές ορμόνες και συγκεκριμένα αντιβιοτικά
Η λεβοθυροξίνη (φάρμακο για τον θυρεοειδή) είναι από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Πρέπει να λαμβάνεται το πρωί, τουλάχιστον 30–60 λεπτά πριν από το πρωινό, με άδειο στομάχι. Η τροφή –ιδίως γαλακτοκομικά, καφές ή τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες– μπορεί να μειώσει σημαντικά την απορρόφησή της, με αποτέλεσμα να μην ρυθμίζεται σωστά ο θυρεοειδής.
Ορισμένα αντιβιοτικά, όπως οι τετρακυκλίνες και οι κινολόνες, επίσης δεν πρέπει να λαμβάνονται μαζί με φαγητό, ιδιαίτερα με γαλακτοκομικά προϊόντα. Το ασβέστιο που περιέχουν μπορεί να δεσμεύσει το φάρμακο στο στομάχι και να μειώσει την αποτελεσματικότητά του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνιστάται λήψη 1–2 ώρες πριν ή μετά το γεύμα.
Επιπλέον, ορισμένα αντιμυκητιασικά ή αντιιικά φάρμακα έχουν συγκεκριμένες οδηγίες σχετικά με τη λήψη τους σε σχέση με τα γεύματα, καθώς η τροφή μπορεί να επηρεάσει τη βιοδιαθεσιμότητά τους. Είναι σημαντικό να διαβάζετε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών.
Φάρμακα για οστεοπόρωση και στομαχικά προβλήματα
Τα διφωσφονικά (π.χ. αλενδρονάτη), που χρησιμοποιούνται για την οστεοπόρωση, πρέπει να λαμβάνονται αυστηρά με άδειο στομάχι, μόνο με νερό, και να ακολουθεί παραμονή σε όρθια θέση για τουλάχιστον 30 λεπτά. Η τροφή μειώνει δραστικά την απορρόφησή τους, καθιστώντας τα λιγότερο αποτελεσματικά.
Ορισμένα φάρμακα για το στομάχι, όπως οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων (π.χ. ομεπραζόλη), συστήνεται να λαμβάνονται πριν από το φαγητό, συνήθως 30 λεπτά πριν από το πρωινό. Αν ληφθούν μετά το γεύμα, η δράση τους μπορεί να είναι μειωμένη, καθώς δεν συγχρονίζονται σωστά με την παραγωγή οξέος στο στομάχι.
Αντίστοιχα, κάποια φάρμακα για ναυτία ή κινητικότητα του εντέρου πρέπει να λαμβάνονται πριν από τα γεύματα, ώστε να είναι αποτελεσματικά τη στιγμή που θα ξεκινήσει η πέψη.
Φάρμακα που επηρεάζονται από συγκεκριμένες τροφές
Δεν είναι μόνο το «φαγητό γενικά» που παίζει ρόλο, αλλά και συγκεκριμένες τροφές. Για παράδειγμα, ο χυμός γκρέιπφρουτ μπορεί να επηρεάσει ένζυμα του ήπατος που μεταβολίζουν πολλά φάρμακα, όπως ορισμένες στατίνες, αγχολυτικά και αντιαρρυθμικά. Αν και δεν αφορά απαραίτητα τη λήψη με άδειο στομάχι, αποτελεί σημαντική διατροφική αλληλεπίδραση.
Επιπλέον, τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη Κ (όπως τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά) μπορούν να επηρεάσουν τη δράση των αντιπηκτικών. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν απαγορεύεται η κατανάλωσή τους, αλλά απαιτείται σταθερότητα και ιατρική παρακολούθηση.
Συμπερασματικά, δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας που να ισχύει για όλα τα φάρμακα. Ορισμένα πρέπει να λαμβάνονται με άδειο στομάχι για καλύτερη απορρόφηση, ενώ άλλα χρειάζονται τροφή για να μειωθούν οι στομαχικές ενοχλήσεις. Πριν αλλάξετε τον τρόπο λήψης οποιουδήποτε φαρμάκου, συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας, ώστε να εξασφαλίσετε τη μέγιστη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της θεραπείας σας.
