Τα «παντοτινά χημικά» —γνωστά και ως PFAS (per- and polyfluoroalkyl substances)— έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά και διατροφικά προβλήματα. Πρόκειται για χημικές ουσίες που δεν αποδομούνται εύκολα, συσσωρεύονται στο περιβάλλον, διεισδύουν στην τροφική αλυσίδα και παραμένουν στο ανθρώπινο σώμα για δεκαετίες. Πρόσφατες ευρωπαϊκές έρευνες δείχνουν ότι τα δημητριακά πρωινού και τα προϊόντα δημητριακών αποτελούν τις πιο επιβαρυμένες τροφές, γεγονός που έχει προκαλέσει ανησυχία σε καταναλωτές, επιστήμονες και υγειονομικές αρχές.
Τι είναι τα PFAS και γιατί ανησυχούμε;
Τα PFAS χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε βιομηχανικά υλικά, αντικολλητικές επιφάνειες, συσκευασίες τροφίμων, αδιάβροχα προϊόντα και πυροσβεστικούς αφρούς. Η μεγάλη τους ανθεκτικότητα τα καθιστά «αιώνια χημικά». Η συσσώρευσή τους στον άνθρωπο συνδέεται με προβλήματα στο ανοσοποιητικό, ορμονικές διαταραχές, βλάβες στο ήπαρ και αυξημένο κίνδυνο για ορισμένες μορφές καρκίνου.
Γιατί τα δημητριακά βρίσκονται στην κορυφή της λίστας;
Οι νέες πανευρωπαϊκές μελέτες έδειξαν ότι τα δημητριακά —και ιδίως τα προϊόντα από καλαμπόκι και σιτάρι— παρουσιάζουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις PFAS μεταξύ όλων των κατηγοριών τροφίμων. Αυτό οφείλεται σε τρεις βασικούς λόγους:
- Μόλυνση του εδάφους και του νερού: Τα PFAS διεισδύουν στις καλλιέργειες μέσω του ποτίσματος, της βροχής και των υπολειμμάτων στο έδαφος.
- Επαφή με συσκευασίες: Πολλά δημητριακά συσκευάζονται σε υλικά με αντικολλητικές ή λιποαπωθητικές ουσίες, οι οποίες συχνά περιέχουν PFAS.
- Μεταποίηση σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις: Σε ορισμένες χώρες, γραμμές παραγωγής χρησιμοποιούν εξοπλισμό που έχει επεξεργαστεί με χημικά PFAS.
Το πρόβλημα εντοπίζεται τόσο σε οικονομικά προϊόντα όσο και σε premium μάρκες.
Πώς επηρεάζει η μόλυνση την υγεία;
Η συνεχής κατανάλωση τροφών με μικρές ποσότητες PFAS αυξάνει τα επίπεδα αυτών των χημικών στο σώμα. Ειδικά σε παιδιά, εγκύους και ανθρώπους με ευαίσθητο ανοσοποιητικό, η έκθεση μπορεί να είναι επικίνδυνη. Καθώς τα PFAS παραμένουν στο σώμα για πολλά χρόνια, το ζήτημα δεν είναι η άμεση τοξικότητα αλλά η σωρευτική.
Τι συστήνουν οι ειδικοί;
- Ποικιλία στη διατροφή: Η κατανάλωση ίδιων προϊόντων καθημερινά αυξάνει την έκθεση.
- Προτίμηση σε βιολογικά δημητριακά όταν είναι δυνατόν.
- Έλεγχος συσκευασιών: Επιλέγετε προϊόντα που αναφέρουν ότι δεν περιέχουν PFAS σε συσκευασία.
- Πίεση στις αρχές: Σε πολλές χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει διαδικασίες περιορισμού των PFAS.
- Σωστή ενημέρωση: Η γνώση βοηθά τους καταναλωτές να κάνουν ασφαλέστερες επιλογές.
Τα δημητριακά, αν και θεωρούνται υγιεινή επιλογή, φαίνεται πως αποτελούν σημαντική πηγή έκθεσης στα «παντοτινά χημικά» σε όλη την Ευρώπη. Η λύση δεν είναι ο πανικός, αλλά η ενημέρωση, η ποικίλη διατροφή και η απαίτηση για διαφάνεια από βιομηχανίες και κρατικούς φορείς. Με σωστή πολιτική και αυστηρούς ελέγχους, η έκθεση των καταναλωτών μπορεί να μειωθεί σημαντικά.
Πηγή: theguardian.com
