Τα αυτοάνοσα νοσήματα αποτελούν μια μεγάλη ομάδα παθήσεων στις οποίες το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα σε υγιή κύτταρα και ιστούς του ίδιου του οργανισμού. Υπάρχουν περισσότερα από 80 διαφορετικά αυτοάνοσα νοσήματα και η εικόνα τους μπορεί να διαφέρει σημαντικά, ανάλογα με το όργανο ή το σύστημα που επηρεάζεται. Ορισμένα, ωστόσο, εμφανίζονται συχνότερα στον γενικό πληθυσμό.
Θυρεοειδίτιδα Hashimoto
Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι μια συχνή αυτοάνοση πάθηση του θυρεοειδούς και αποτελεί σημαντική αιτία υποθυρεοειδισμού. Το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται εναντίον του θυρεοειδούς αδένα και σταδιακά μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά του να παράγει επαρκείς ποσότητες ορμονών. Όταν εμφανιστεί υποθυρεοειδισμός, πιθανά συμπτώματα είναι η κόπωση, η δυσανεξία στο κρύο, η ξηροδερμία, η αύξηση του σωματικού βάρους, η δυσκοιλιότητα και η δυσκολία συγκέντρωσης. Σε αρχικά στάδια, πάντως, μπορεί να μην υπάρχουν εμφανή συμπτώματα.
Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης αυτοάνοση νόσος που προσβάλλει κυρίως τις αρθρώσεις. Χαρακτηριστικές εκδηλώσεις είναι ο πόνος, το πρήξιμο και η δυσκαμψία στις αρθρώσεις, ιδιαίτερα μετά από περιόδους ακινησίας ή το πρωί. Συχνά επηρεάζονται συμμετρικά αρθρώσεις και στις δύο πλευρές του σώματος. Η νόσος μπορεί επίσης να προκαλέσει κόπωση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επηρεάσει και άλλα όργανα.
Ψωρίαση
Η ψωρίαση είναι μια χρόνια ανοσομεσολαβούμενη πάθηση που εκδηλώνεται κυρίως στο δέρμα. Η δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος επιταχύνει τον κύκλο ανανέωσης των κυττάρων του δέρματος. Η πιο συνηθισμένη μορφή προκαλεί χαρακτηριστικές πλάκες με λέπια, οι οποίες μπορεί να εμφανιστούν σε περιοχές όπως οι αγκώνες, τα γόνατα και το τριχωτό της κεφαλής. Σε ορισμένους ανθρώπους η ψωρίαση συνοδεύεται από ψωριασική αρθρίτιδα, η οποία προκαλεί πόνο και φλεγμονή στις αρθρώσεις.
Κοιλιοκάκη
Η κοιλιοκάκη είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που ενεργοποιείται από την κατανάλωση γλουτένης σε άτομα με γενετική προδιάθεση. Η ανοσολογική αντίδραση προκαλεί βλάβη στο λεπτό έντερο και μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Τα συμπτώματα δεν περιορίζονται απαραίτητα στο πεπτικό σύστημα. Εκτός από φούσκωμα, διάρροια ή κοιλιακό πόνο, μπορεί να εμφανιστούν κόπωση, αναιμία και άλλα συμπτώματα. Υπάρχουν επίσης άνθρωποι με κοιλιοκάκη που παρουσιάζουν ελάχιστες ή καθόλου εμφανείς γαστρεντερικές ενοχλήσεις.
Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1
Στον διαβήτη τύπου 1, το ανοσοποιητικό σύστημα καταστρέφει τα β-κύτταρα του παγκρέατος που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή ινσουλίνης. Ως αποτέλεσμα, ο οργανισμός δεν μπορεί να ρυθμίσει φυσιολογικά τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα χωρίς εξωτερική χορήγηση ινσουλίνης. Η έντονη δίψα, η συχνή ούρηση, η ανεξήγητη απώλεια βάρους, η αυξημένη πείνα και η κόπωση είναι ορισμένες από τις χαρακτηριστικές εκδηλώσεις. Αν και συχνά εμφανίζεται σε παιδιά και νεαρά άτομα, μπορεί να διαγνωστεί σε οποιαδήποτε ηλικία.
Νόσος Graves
Η νόσος Graves αποτελεί μια ακόμη αυτοάνοση πάθηση του θυρεοειδούς, αλλά σε αντίθεση με τη Hashimoto συνδέεται συνήθως με υπερθυρεοειδισμό. Το ανοσοποιητικό παράγει αντισώματα που διεγείρουν τον θυρεοειδή, οδηγώντας σε υπερβολική παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν απώλεια βάρους, ταχυκαρδία, τρέμουλο, νευρικότητα, αυξημένη εφίδρωση και δυσανεξία στη ζέστη. Σε κάποιους ασθενείς μπορεί να επηρεαστούν και τα μάτια.
Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα σύνθετο αυτοάνοσο νόσημα που μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά σημεία του σώματος, μεταξύ των οποίων το δέρμα, οι αρθρώσεις, οι νεφροί και το αίμα. Οι εκδηλώσεις διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μπορεί να περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, πόνο ή πρήξιμο στις αρθρώσεις, πυρετό και δερματικά εξανθήματα. Η νόσος συχνά χαρακτηρίζεται από περιόδους έξαρσης και ύφεσης.
Σκλήρυνση κατά πλάκας
Στη σκλήρυνση κατά πλάκας, το ανοσοποιητικό σύστημα προσβάλλει δομές του κεντρικού νευρικού συστήματος, προκαλώντας βλάβες στη μυελίνη που περιβάλλει και προστατεύει τις νευρικές ίνες. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τα σημεία του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού που έχουν επηρεαστεί και μπορεί να περιλαμβάνουν διαταραχές της όρασης, μουδιάσματα, μυϊκή αδυναμία, προβλήματα ισορροπίας και κόπωση. Η πορεία της νόσου μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από ασθενή σε ασθενή.
Γιατί εμφανίζονται τα αυτοάνοσα νοσήματα;
Οι ακριβείς αιτίες δεν είναι πλήρως κατανοητές και δεν υπάρχει ένας κοινός παράγοντας που να εξηγεί όλα τα αυτοάνοσα. Η εμφάνισή τους θεωρείται ότι προκύπτει από μια σύνθετη αλληλεπίδραση γενετικής προδιάθεσης, ανοσολογικών μηχανισμών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Επιπλέον, αρκετά αυτοάνοσα νοσήματα εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως γιατί συμβαίνει αυτό.
Τα συμπτώματα δεν αρκούν για τη διάγνωση
Κόπωση, μυϊκοί πόνοι, δερματικές αλλοιώσεις ή ενοχλήσεις στις αρθρώσεις μπορεί να εμφανίζονται σε ορισμένα αυτοάνοσα, αλλά είναι συμπτώματα που συνδέονται και με πολλές άλλες καταστάσεις. Για τον λόγο αυτό, δεν υπάρχει ένα σύμπτωμα ή μία εξέταση που να μπορεί να διαγνώσει όλα τα αυτοάνοσα νοσήματα. Η αξιολόγηση γίνεται από γιατρό με βάση το ιστορικό, την κλινική εικόνα και τις κατάλληλες εργαστηριακές ή απεικονιστικές εξετάσεις. Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη παρακολούθηση μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στον καλύτερο έλεγχο πολλών από αυτές τις παθήσεις.
Πηγή: Healthline
