Η διατροφή δεν επηρεάζει μόνο το βάρος ή τη φυσική μας κατάσταση. Επηρεάζει άμεσα και τη διάθεσή μας, την ενέργεια, τη συγκέντρωση και τον τρόπο που διαχειριζόμαστε το άγχος. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες έρευνες επιβεβαιώνουν ότι το τι τρώμε μπορεί να επηρεάσει τη χημεία του εγκεφάλου μας, αλλά και τον τρόπο που αισθανόμαστε καθημερινά. Αν έχετε παρατηρήσει ότι κάποιες ημέρες νιώθετε πιο ευερέθιστοι ή κουρασμένοι χωρίς προφανή λόγο, ίσως αξίζει να κοιτάξετε και το πιάτο σας.
Η σύνδεση εντέρου – εγκεφάλου
Το έντερο συχνά αποκαλείται «δεύτερος εγκέφαλος» και όχι άδικα. Εκεί παράγεται περίπου το 90% της σεροτονίνης, της ορμόνης που σχετίζεται με την καλή διάθεση και την αίσθηση ευεξίας. Το μικροβίωμα του εντέρου – δηλαδή τα δισεκατομμύρια μικροοργανισμών που ζουν σε αυτό – παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση της φλεγμονής, του άγχους και ακόμη και των συμπτωμάτων κατάθλιψης.
Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, λαχανικά, φρούτα, όσπρια και τρόφιμα που περιέχουν προβιοτικά (όπως το γιαούρτι και τα ζυμωμένα τρόφιμα) ενισχύει την καλή λειτουργία του εντέρου. Αντίθετα, η υπερκατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων, ζάχαρης και κορεσμένων λιπαρών φαίνεται να διαταράσσει το μικροβίωμα, επηρεάζοντας αρνητικά και τη διάθεση.
Σάκχαρο, ενέργεια και συναισθηματικές διακυμάνσεις
Τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα επηρεάζουν άμεσα τη διάθεσή μας. Όταν καταναλώνετε τρόφιμα με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη – όπως γλυκά, λευκό ψωμί ή αναψυκτικά – τα επίπεδα γλυκόζης ανεβαίνουν απότομα και στη συνέχεια πέφτουν γρήγορα. Αυτή η απότομη πτώση μπορεί να προκαλέσει κόπωση, εκνευρισμό και έντονη επιθυμία για περισσότερο φαγητό.
Αντίθετα, όταν επιλέγετε σύνθετους υδατάνθρακες (π.χ. προϊόντα ολικής άλεσης), πρωτεΐνη και καλά λιπαρά (όπως το ελαιόλαδο και οι ξηροί καρποί), η ενέργεια απελευθερώνεται σταδιακά. Αυτό βοηθά στη σταθερότητα της διάθεσης και στη μείωση των «σκαμπανεβασμάτων» μέσα στην ημέρα.
Θρεπτικά συστατικά που επηρεάζουν τη διάθεση
Ορισμένα θρεπτικά συστατικά έχουν άμεση σχέση με τη λειτουργία του εγκεφάλου:
-
Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα: Βρίσκονται σε λιπαρά ψάρια, καρύδια και λιναρόσπορο και συνδέονται με μειωμένο κίνδυνο κατάθλιψης.
-
Βιταμίνες του συμπλέγματος Β: Συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος.
-
Μαγνήσιο: Συμμετέχει στη ρύθμιση του στρες και της χαλάρωσης.
-
Τρυπτοφάνη: Αμινοξύ που βοηθά στην παραγωγή σεροτονίνης και βρίσκεται σε τρόφιμα όπως τα αυγά, τα γαλακτοκομικά και οι ξηροί καρποί.
Η έλλειψη αυτών των συστατικών μπορεί να συνδέεται με κόπωση, ευερεθιστότητα και χαμηλή διάθεση.
Η μεσογειακή διατροφή και η ψυχική υγεία
Μελέτες δείχνουν ότι η μεσογειακή διατροφή, πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ψάρια και ελαιόλαδο, σχετίζεται με χαμηλότερα ποσοστά κατάθλιψης και καλύτερη συνολική ψυχική υγεία. Ο συνδυασμός αντιοξειδωτικών, καλών λιπαρών και φυτικών ινών φαίνεται να προστατεύει τον εγκέφαλο από φλεγμονές και οξειδωτικό στρες.
Αντίθετα, η δυτικού τύπου διατροφή, με υψηλή κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και ζάχαρης, έχει συσχετιστεί με αυξημένα επίπεδα άγχους και καταθλιπτικών συμπτωμάτων.
Δεν είναι μόνο τι τρώτε, αλλά και πώς
Η σχέση μας με το φαγητό παίζει επίσης ρόλο. Η παράλειψη γευμάτων, η υπερφαγία ή η αυστηρή στέρηση μπορούν να δημιουργήσουν επιπλέον άγχος. Η τακτική κατανάλωση ισορροπημένων γευμάτων βοηθά στη σταθεροποίηση της ενέργειας και στη ρύθμιση της όρεξης, γεγονός που επηρεάζει θετικά και τη συναισθηματική κατάσταση.
Επιπλέον, το φαγητό έχει κοινωνική και συναισθηματική διάσταση. Ένα γεύμα με αγαπημένα πρόσωπα μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση ανεξάρτητα από το περιεχόμενό του.
Συμπέρασμα
Η διατροφή δεν αποτελεί πανάκεια για τις διαταραχές διάθεσης, όμως αποτελεί σημαντικό κομμάτι της συνολικής ψυχικής υγείας. Επιλέγοντας πιο φυσικές, ανεπεξέργαστες τροφές, διατηρώντας σταθερά γεύματα και φροντίζοντας την ποιότητα της διατροφής σας, μπορείτε να ενισχύσετε όχι μόνο το σώμα αλλά και το πνεύμα σας.
