Kale, σπόροι chia και κινόα: Όλα έχουν λάβει το μερίδιο τους από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης τα τελευταία χρόνια. Και επειδή έχουν διαφημιστεί ότι κάνουν τα πάντα, από τη μείωση της χοληστερόλης έως την πρόληψη του καρκίνου, είναι λογικό να μπείτε στον πειρασμό, να δοκιμάσετε αυτές τις υγιεινές τροφές.
Αξίζει όμως τον κόπο να ψάχνετε παντού για να βρείτε την πιο πρόσφατη υπερτροφή ή κάνετε μασάζ στο λάχανο για να το κάνετε πιο τρυφερό και πιο θρεπτικό ή να προσπαθείτε να βρείτε τρόπους να κάνετε την κινόα νόστιμη; Στην πραγματικότητα όχι, υποστηρίζει ο M.Blaha, διευθυντής κλινικής έρευνας στο J. Hopkins Center for the Prevention of Heart Disease(κέντρο για την πρόληψη της καρδιακής νόσου).
«Κάθε καινούρια μόδα, που παρουσιάζει ένα συγκεκριμένο φαγητό ως καλό για εσάς, υπερπροβάλεται συστηματικά στα μέσα ενημέρωσης. Είναι λογικό να μπερδεύεστε με τόσα τρόφιμα, που χαρακτηρίζονται κάθε τόσο ως υπερτροφές. Από την άλλη, μία μελέτη θα υποστηρίξει για παράδειγμα, ότι ο καφές, τα αυγά ή οποιοδήποτε άλλο φαγητό είναι υγιεινό, ενώ μια άλλη μπορεί να ισχυρίζεται ακριβώς το αντίθετο. Αλλά αυτό που είναι πιο σημαντικό από το να εστιάσουμε στις κατα καιρούς «μόδες» της υγιεινής διατροφής, είναι απλά να έχουμε γενικότερα μία ισορροπημένη διατροφή».
Η ανεπάρκεια των σχετικών ερευνών
Οι περισσότεροι άνθρωποι φαντάζονται μια επιστημονική μελέτη, ως ένα ελεγχόμενο πείραμα αιτίας-αποτελέσματος, που λαμβάνει χώρα σε ένα εργαστήριο. Αλλά η μελέτη των ανθρώπων, των διατροφικών συνηθειών τους και των επιπτώσεων που αυτές έχουν στην υγεία τους, είναι πολύ πιο περίπλοκη. «Η πλειονότητα των μελετών για τα τρόφιμα δεν παρέχει πειστικά στοιχεία», λέει ο Blaha. «Απλώς παρουσιάζουν θεωρίες, που βασίζονται στην παρατήρηση μιας συγκεκριμένης ομάδας ανθρώπων. Δεν είναι ένα ελεγχόμενο πείραμα».
Η πλειονότητα της έρευνας για τα τρόφιμα βασίζεται σε μελέτες παρατήρησης, πράγμα που σημαίνει ότι μια ομάδα ανθρώπων παρακολουθείται για να δούμε, τι συμβαίνει με την πάροδο του χρόνου. Οι μελέτες αναζητούν απαντήσεις σε ερωτήματα όπως: Ποιος ζει περισσότερο; Ποιος είναι πιο πιθανό να αναπτύξει μια συγκεκριμένη ασθένεια; Ποιος είναι πιο ευτυχισμένος; Οι επιστήμονες προσπαθούν να προσδιορίσουν, ποιοι παράγοντες στη ζωή των ανθρώπων θα μπορούσαν να είναι υπεύθυνοι για ορισμένα αποτελέσματα.
Που βρίσκεται το πρόβλημα
Το πρόβλημα είναι, ότι μια ομάδα ανθρώπων που κάνει μια συγκεκριμένη επιλογή τρόπου ζωής, όπως πίνοντας πολύ καφέ για παράδειγμα, μπορεί να διαφέρει με διάφορους άλλους τρόπους από τους ανθρώπους που δεν το κάνουν, εξηγεί ο Blaha: «Ίσως κοιμούνται περισσότερο ή λιγότερο, τρώνε περισσότερα φρούτα, ασκούνται περισσότερα, κερδίζουν περισσότερα χρήματα, έχουν καλύτερη δουλειά ή είναι από διαφορετικές φυλές ή εθνότητες.
Είναι απλά αδύνατο να προσδιορίσεις με ασφάλεια, την επίδραση ενός μεμονωμένου φαγητού στην πολυάσχολη και περίπλοκη ζωή κάποιου».
Αντί να εστιάζετε λοιπόν σε μερικές υγιεινές τροφές, είναι πολύ καλύτερο να έχετε μια γενικότερη φιλοσοφία υγιεινής διατροφής, που θα καθοδηγεί τις αποφάσεις σας όταν σχεδιάζετε τα γεύματα, τα ψώνια σας ή βγαίνετε έξω για φαγητό. Διαφορετικά, είναι δύσκολο να βγάλετε άκρη ανάμεσα σε περισσότερες από 100 αποφάσεις, που παίρνετε συνήθως κάθε μέρα, οι οποίες σχετίζονται με το φαγητό-και οι περισσότερες από τις οποίες γίνονται συνήθως αυτόματα.
Για παράδειγμα, εάν ακολουθείτε μια μεσογειακή διατροφή – η οποία έχει αποδειχθεί, ότι μειώνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων – είναι πιο πιθανό να λάβετε αποφάσεις, που να συνάδουν με αυτή τη φιλοσοφία. Θα επιλέξετε περισσότερα λαχανικά και ψάρια στο σούπερ μάρκετ, θα χρησιμοποιήσετε ελαιόλαδο στη μαγειρική σας και θα επιλέξετε σολομό με σαλάτα αντί για ζυμαρικά με κρέμες και τυριά σε ένα εστιατόριο.
Διαφήμιση και influencer marketing για τα υγιεινά τρόφιμα
Η βιομηχανία τροφίμων πριν από τις καμπάνιες μάρκετινγκ επιρροής (Influencer Marketing) ήταν πολύ κορεσμένη. Υπήρχαν πολλές εταιρείες, που διεκδικούσαν την προσοχή των καταναλωτών και ήταν δύσκολο να ξεχωρίσεις μέσα στο πλήθος. Ωστόσο η διαφήμιση-πολλές φορές στην υπερβολή της-επηρέασε και εξακολουθει να επηρεάζει σημαντικά, το τι θεωρείται υγιεινό και το τι είναι στη μόδα.
Το «Influencer Marketing» από την άλλη, βοήθησε να εξισωθούν κάπως οι όροι ανταγωνισμού, δίνοντας σε μικρότερες επωνυμίες μια πλατφόρμα για να προσεγγίσουν ένα ευρύτερο κοινό. Και κάπως έτσι οι Influencers ήρθαν για να μείνουν.
- Το 92% των καταναλωτών εμπιστεύεται τις προτάσεις από άτομα που ακολουθούν, ακόμα κι αν δεν τους γνωρίζουν προσωπικά.
- Το 64% των καταναλωτών λένε, ότι έχουν επηρεαστεί να αγοράσουν ένα προϊόν αφού το είδαν, να το προτείνει κάποιος influencer στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Αυτά τα στατιστικά δείχνουν, ότι το influencer marketing είναι ένα ισχυρό εργαλείο, που βοηθά τις επωνυμίες στη βιομηχανία τροφίμων να προσεγγίσουν νέο κοινό και να αυξήσουν την πρόθεση αγοράς. Είναι τόσο αποτελεσματικό όσο μπορεί να είναι και παραπλανητικό…
Γιατί είναι τόσο αποτελεσματικό; Πρώτον, οι άνθρωποι αγαπούν το φαγητό. Και πάντα αναζητούν νέες συνταγές και ιδέες. Δεύτερον, οι άνθρωποι αναζητούν πάντα προτάσεις, για το τι να φάνε. Και οι influencers συχνά θεωρούνται ως αξιόπιστες πηγές πληροφοριών. Τρίτον, τα τρόφιμα είναι μια πολύ «οπτική βιομηχανία». Οι άνθρωποι λατρεύουν να βλέπουν φωτογραφίες με νόστιμα φαγητά. Και τέλος, το μάρκετινγκ επιρροής μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία κάποιας μορφής «προσωπικών σχέσεων» μεταξύ επωνυμιών και καταναλωτών.
Γιατί μπορεί να είναι παραπλανητικό; Απλά γιατί οι άνθρωποι αυτοί πληρώνονται για να μας δείξουν και να μας προτείνουν. Οι περισσότεροι δεν έχουν τις γνώσεις ή την αρμοδιότητα να μιλήσουν για τις υγιεινές παραμέτρους ενός τροφίμου, ούτε τα στοιχεία για να το αποδείξουν. Πιθανότατα μάλιστα -εκτός κάμερας -να μην καταναλώνουν καν αυτό, που εμάς μας έπεισαν να πάμε να αγοράσουμε.
Συμπέρασμα
Προσπαθήστε να υιοθετήσετε ένα συνολικό υγιεινό διατροφικό πρότυπο, όπως για παράδειγμα η μεσογειακή διατροφή. «Υπάρχουν στατιστικά σημαντικές ενδείξεις, ότι οδηγεί σε καλύτερη υγεία της καρδιάς, αν και ακόμα δεν μπορούμε να πούμε, αν είναι οι ξηροί καρποί ή τα έλαια ή να επισημάνουμε κάποια συγκεκριμένη τροφή στη μεσογειακή διατροφή, ως αυτή που κάνει τη διαφορά», τονίζει ο Dr Blaha.
Είναι καλύτερα να αγνοήσετε τις κατά καιρούς μόδες και διαφημιστικές εκστρατείες για μεμονωμένες συγκεκριμένες τροφές. Δεν σημαίνει βέβαια, ότι πρέπει να αποκλείσετε αυτά τα προϊόντα από τη διατροφή σας αλλά μην περιμένετε να κάνουν θαύματα από μόνα τους.