Αν ρωτήσεις κάποιον, ποιος πιστεύει, ότι έφτιαξε την πρώτη πίτσα, σχεδόν πάντα η απάντηση θα είναι οι Ιταλοί. Πράγματι οι Ιταλοί έφτιαχναν πίτσα από παλιά. Με τα χρόνια εξέλιξαν και τελειοποίησαν την τεχνική της, και η πίτσα κατέληξε μαζί με τα ζυμαρικά, να αποτελεί εθνικό τους φαγητό.
Ο όρος “πίτσα”, εμφανίζεται για πρώτη φορά σε λατινικό κείμενο του 997 μ.Χ., κείμενο που προερχόταν από την ιταλική πόλη Γκαέτα (Gaeta – Ιωνική αποικία της Σάμου), 80 χλμ. μακριά από τη Νάπολη (επίσης ελληνική αποικία – Νεάπολις).
Ψάχνοντας την προέλευση της λέξης, οι ερευνητές κατέληξαν, ότι η ρίζα της βρίσκεται στην αρχαία ελληνική λέξη “πηκτή”(λεπτό φύλλο ζύμης), που έγινε picta στα λατινικά, για να καταλήξει τελικά σε pizza. Ακόμα, τη συσχέτισαν με την ομηρική λέξη πίσσα ή πίτα, που σήμαινε είδος ψωμιού.
Οι Αρχαίοι Έλληνες έψηναν ένα είδος στρογγυλής και λεπτής πίτας σε πήλινους φούρνους, τον πλακούντα. Προσέθεταν λάδι, τυρί και μπαχαρικά, και το τελικό αποτέλεσμα θύμιζε αρκετά τη σημερινή εκδοχή της πίτσας. Ο πλακούντας ήταν δημοφιλές γεύμα για τους εργάτες και τους αγρότες. Εύκολο, γρήγορο, οικονομικό και νόστιμο.
Όταν κάτοικοι της Ελληνικής αποικίας της Κύμης, μετοίκησαν σε άλλες περιοχές, ίδρυσαν γύρω στο 600π.χ , την Παρθενόπολη, η οποία αργότερα ονομάστηκε Νάπολη, η πόλη, η οποία μέχρι και σήμερα συνδέεται με την ανακάλυψη της πίτσας.
Οι Έλληνες άποικοι έφεραν στην καινούργια τους πατρίδα, τις συνταγές τους για αυτό το νόστιμο λεπτό ψωμί. Αυτές έγιναν γρήγορα πολύ δημοφιλείς και μάλιστα αποτέλεσαν και πηγή εσόδων για τους αποίκους, αφού άρχισαν να τις πουλούν και στο δρόμο.
Αργότερα, τον 6ο αιώνα π.Χ. με την Περσική αυτοκρατορία, οι στρατιώτες του Δαρίωνα έψηναν πάνω στις ασπίδες τους λεπτό ψωμί και έπειτα το σκέπαζαν με τυρί.
Μέχρι τότε, θα μπορούσαμε να πούμε ότι μιλάμε για αυτό που σήμερα ξέρουμε ως focaccia.
Η ιστορία της πίτσας, όπως την ξέρουμε σήμερα ξεκίνησε από τους αρχαίους Αιγύπτιους, οι οποίοι ανακάλυψαν τη μαγιά και εξελίχθηκε, όταν μετά την ανακάλυψη της Αμερικής, η ντομάτα έφτασε στην Ιταλία. Εκεί αρχίζει να χρησιμοποιείται για πρώτη φορά σε σάλτσες, που συνόδευαν το φαγητό. Λίγο αργότερα, κάποιος είχε την ιδέα να βάλει τη σάλτσα πάνω στο λεπτό ψωμί και η συνέχεια είναι γνωστή.
Στο Βυζάντιο επίσης, έφτιαχναν στρογγυλά λεπτά ψωμιά, τα οποία ονόμαζαν πίτες και θύμιζαν την πίτσα.
Άλλες πηγές υποστηρίζουν, ότι η πίτσα ήταν δημιούργημα των Ιταλών αρτοποιών. Ήταν φτιαγμένη από τα περισσεύματα ζύμης και προορίζονταν για τους πελάτες που δεν τα χρήματα, για να αγοράσουν κάτι πιο περίτεχνο.
Η Ιταλική εκδοχή της πίτσας, με τον καιρό εμπλουτίστηκε με υλικά, που ακόμα και σήμερα προτιμούμε στην πίτσα μας, όπως ντομάτες, τυρί, αντζούγιες κ.α.
Η αυθεντική εκδοχή της πίτσας, εμφανίζεται στα τέλη του 1800. Αποδίδεται στον καλύτερο κατασκευαστή πίτσας της εποχής, τον Rafael’s Esposito, που υπήρξε και “νονός” της πίτσας μαργαρίτας.
Όλα ξεκίνησαν, όταν σε μία επίσκεψη του Βασιλιά Umberto και της βασίλισσας Margherita, στη Νάπολη, η δεύτερη, ενθουσιάστηκε με την απλότητα και τη νοστιμιά του συνδυασμού ντομάτα, μοτσαρέλα, βασιλικός σε μία από τις πίτσες, που της προσφέρθηκαν, και μάλιστα συνεχάρη γραπτώς τον Esposito. Αυτός για να την τιμήσει, έδωσε το όνομα της στην πίτσα, η οποία παραπέμπει και χρωματικά στην τριχρωμία της Ιταλικής σημαίας. Οι Ναπολιτάνοι δε, είναι ιδιαίτερα υπερήφανοι, γιατί η δική τους τοπική πίτσα, προστατεύεται ως Ευρωπαϊκή διατροφική κληρονομιά από το 2009.
Το μόνο σίγουρο είναι, ότι οι λάτρεις της πίτσας, εκτιμούν τη συνεισφορά κάθε μαγειρικής κουλτούρας, που βοήθησε στο να δημιουργηθεί το αγαπημένο τους φαγητό και μάλλον δεν ασχολούνται ιδιαίτερα με την καταγωγή της.