Ο Κάρλο Τσιπόλλα(1922-2000) ήταν διαπρεπής Ιταλός καθηγητής, ειδικευμένος στην ιστορία της οικονομίας. Ο Cipolla δημοσίευσε ένα δοκίμιο 60 σελίδων, που περιγράφει τους θεμελιώδεις νόμους μιας δύναμης την οποία αντιλαμβανόταν ως τη μεγαλύτερη υπαρξιακή απειλή για την ανθρωπότητα: τη βλακεία.
Νόμος 1ος: Όλοι πάντα και αναπόφευκτα υποτιμούν τον αριθμό των ηλίθιων που κυκλοφορούν
Ανεξάρτητα από το πόσους ηλίθιους υποψιάζεσαι ότι περιτριγυρίζεσαι, πάντα υποτιμάς το σύνολο. Αυτό το πρόβλημα επιδεινώνεται από την προκατειλημμένη υπόθεση, ότι ορισμένοι άνθρωποι είναι έξυπνοι λόγω επιφανειακών παραγόντων όπως η δουλειά τους, η εκπαίδευση ή άλλα χαρακτηριστικά, που πιστεύουμε ότι αποκλείουν τη βλακεία. Για παράδειγμα, ένας πολυεκατομμυριούχος αποκλείεται να είναι ηλίθιος επειδή απλά είναι πολυεκατομμυριούχος Και όμως… Αυτό μας φέρνει στον 2ο νόμο:
Νόμος 2: Η πιθανότητα ότι ένα άτομο είναι ανόητο είναι ανεξάρτητη από οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό αυτού του ατόμου
Ο Cipolla υποστηρίζει, ότι η βλακεία είναι μια μεταβλητή, που παραμένει σταθερή σε όλους τους πληθυσμούς. Κάθε κατηγορία που μπορείτε να φανταστείτε –φύλο, εθνικότητα, εθνικότητα, εκπαίδευση, εισόδημα– έχει ένα σταθερό ποσοστό ηλίθιων ανθρώπων. Οι καθηγητές πανεπιστημίου μπορεί να είναι ηλίθιοι. Υπάρχουν πρόεδροι των ΗΠΑ που ήταν ή/και είναι ηλίθιοι. Τέλος, υπάρχουν ανόητοι άνθρωποι σε κάθε έθνος στη Γη. Πόσοι ηλίθιοι υπάρχουν ανάμεσά μας; Αδύνατον να απαντηθεί. Επιπλέον, οποιαδήποτε υπόθεση θα παραβίαζε ασφαλώς τον πρώτο νόμο.
Νόμος 3: Ένα ηλίθιο άτομο είναι ένα πρόσωπο που προκαλεί ζημίες σε άλλο πρόσωπο ή ομάδα προσώπων, ενώ ο ίδιος δεν απολαμβάνει κανένα σαφές κέρδος
Ο Cipolla τον αποκαλεί χρυσό νόμο της βλακείας. Οι μη ανόητοι άνθρωποι είναι μια ατελής και ασυνεπής ομάδα. Μερικές φορές ενεργούν έξυπνα, μερικές φορές όχι. Και μερικές φορές είναι λίγο και από τα δύο. Οι ηλίθιοι, συγκριτικά, είναι πρότυπα συνέπειας, ενεργώντας ανά πάσα στιγμή με ακλόνητη ηλιθιότητα. Ωστόσο, η συνεχής βλακεία τους είναι το μόνο σταθερό πράγμα και αυτό είναι που κάνει τους ηλίθιους ανθρώπους τόσο επικίνδυνους και επιβλαβείς -επειδή οι λογικοί άνθρωποι δυσκολεύονται να φανταστούν και να κατανοήσουν την παράλογη συμπεριφορά τους.
Ο ηλίθιος θα σε παρενοχλήσει χωρίς λόγο, χωρίς κανένα πλεονέκτημα, χωρίς κανένα σχέδιο, στις πιο απίθανες ώρες και μέρη. Δεν έχεις κανένα λογικό τρόπο να προβλέψεις εάν, πότε, πού, πώς και γιατί θα επιτεθεί. Αντιμετωπίζοντας ένα ηλίθιο άτομο, βρίσκεστε πλήρως στο έλεός του. Αυτή η ανάλυση οδηγεί στον νόμο 4.
Νόμος 4: Οι μη ηλίθιοι πάντα υποτιμούν την καταστροφική δύναμη των ηλίθιων ατόμων
Συγκεκριμένα, οι μη ανόητοι ξεχνούν συνεχώς, ότι ανά πάσα στιγμή, σε όλα τα μέρη και κάτω από όλες τις συνθήκες, η συναλλαγή ή/και η συναναστροφή με ηλίθιους είναι πάντα ένα δαπανηρό λάθος. Υποτιμούμε τους ηλίθιους και το κάνουμε με ρίσκο. Αυτό μας φέρνει στον πέμπτο και τελευταίο νόμο:
Νόμος 5: Ο ηλίθιος είναι ο πιο επικίνδυνος τύπος ανθρώπου.
Ένας ηλίθιος είναι πιο επικίνδυνος από έναν ληστή. Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για τους ηλίθιους. Η διαφορά μεταξύ των κοινωνιών που καταρρέουν κάτω από το βάρος των ηλίθιων πολιτών τους και εκείνων που τις υπερβαίνουν είναι η σύνθεση των μη ηλίθιων. Όσοι προοδεύουν παρά τη βλακεία τους έχουν μεγάλο ποσοστό ανθρώπων, που ενεργούν έξυπνα και αυτοί είναι που αντισταθμίζουν τις απώλειες εξαιτίας των ηλίθιων, φέρνοντας κέρδη για τους ίδιους και τους συνανθρώπους τους.
Δεν υπάρχει άμυνα ενάντια στη βλακεία. Ο μόνος τρόπος για να αποφύγει μια κοινωνία να συνθλιβεί από το βάρος των ηλιθίων της είναι, οι μη ανόητοι να δουλέψουν ακόμα πιο σκληρά για να αντισταθμίσουν τις απώλειες των ηλιθίων. Όταν κάνεις τον παραλληλισμό με το περιβάλλον και κάποιους ανθρώπους που προσπαθούν να αναπληρώσουν τις βλακείες των άλλων, ο Cipolla δεν ήταν μακριά από την αλήθεια.
Εν κατακλείδι, παραπάνω νόμοι είναι διαχρονικοί και οικουμενικοί. Γράφει ο Cipolla: «Τούτο το βιβλιαράκι δεν προέκυψε από καμιά διάθεση κυνισμού (…) αποτελεί το καταστάλαγμα ετών εργασίας (…) η συγγραφή του είναι μια απόπειρα κατανόησης και, ελπίζω, περιορισμού μιας από τις πιο ισχυρές δυνάμεις που παρεμποδίζουν την ευημερία του ανθρώπου». Φυσικά, θα υπάρξουν και αυτοί που δεν θα δεχθούν, ότι το κλασικό βιβλιαράκι του Cipolla είναι γραμμένο χωρίς το παραμικρό ίχνος υπεροψίας ή διάθεσης υποβιβασμού, μομφής ή λοιδορίας. Το αντίθετο άλλωστε θα ήταν ενάντιο με τον πραγματισμό του Cipolla.
Πηγή: bonpote.com
