Ο καφές αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Από το πρωινό ξύπνημα μέχρι το απογευματινό διάλειμμα, ένα φλιτζάνι καφέ συχνά συμβολίζει την ενέργεια, τη συγκέντρωση και τη διάθεση για δράση. Ωστόσο, η επίδρασή του στη διάθεση δεν είναι πάντα απλή – εξαρτάται από τη δόση, τη συχνότητα και τη φυσιολογία κάθε ατόμου.
Η θετική πλευρά του καφέ
Η καφεΐνη, το κύριο ενεργό συστατικό του καφέ, δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα μπλοκάροντας τους υποδοχείς της αδενοσίνης, μιας ουσίας που προκαλεί υπνηλία. Έτσι, αυξάνεται η εγρήγορση και η αίσθηση ενέργειας. Παράλληλα, διεγείρει την απελευθέρωση ντοπαμίνης και σεροτονίνης – δύο νευροδιαβιβαστών που σχετίζονται με την ευχαρίστηση και την καλή διάθεση. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι πολλοί αισθάνονται πιο αισιόδοξοι και παραγωγικοί μετά από έναν καφέ.
Επιπλέον, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Οι αντιοξειδωτικές ουσίες του καφέ ενισχύουν την εγκεφαλική λειτουργία και προστατεύουν τα νευρικά κύτταρα από φθορές, συμβάλλοντας μακροπρόθεσμα στη νοητική ευεξία.
Όταν η υπερβολή φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα
Ωστόσο, η υπερβολική πρόσληψη καφεΐνης μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Ποσότητες άνω των 400 mg ημερησίως (περίπου τέσσερα φλιτζάνια καφέ) ενδέχεται να προκαλέσουν νευρικότητα, ταχυκαρδία, ανησυχία και αϋπνία. Αυτές οι αντιδράσεις μπορούν να επιβαρύνουν τη διάθεση και να αυξήσουν τα επίπεδα άγχους, ειδικά σε άτομα που είναι πιο ευαίσθητα στην καφεΐνη.
Επίσης, η απότομη διακοπή του καφέ μπορεί να οδηγήσει σε πονοκεφάλους, κόπωση και ευερεθιστότητα – ένα φαινόμενο γνωστό ως «σύνδρομο στέρησης καφεΐνης».
Η ισορροπία είναι το κλειδί
Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα πράγματα στη ζωή, η ισορροπία είναι καθοριστική. Για τους περισσότερους ανθρώπους, δύο με τρία φλιτζάνια καφέ ημερησίως μπορούν να προσφέρουν τα οφέλη της καφεΐνης χωρίς τις ανεπιθύμητες παρενέργειες. Η επιλογή καφέ με χαμηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη ή η κατανάλωση νωρίς μέσα στην ημέρα μπορεί επίσης να βοηθήσει στη διατήρηση ενός σταθερού και θετικού ψυχισμού.
