Τα πρώτα βήματα ενός μωρού είναι από τα πιο συγκινητικά ορόσημα της βρεφικής ανάπτυξης. Συνήθως συμβαίνουν γύρω στον πρώτο χρόνο ζωής, όμως δεν υπάρχει μία «σωστή» ηλικία που ισχύει για όλα τα παιδιά. Πολλά μωρά κάνουν τα πρώτα τους ανεξάρτητα βήματα περίπου στους 12 μήνες, ενώ άλλα μπορεί να περπατήσουν λίγο νωρίτερα ή αρκετά αργότερα, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής αναφέρει ότι πολλά μωρά κάνουν τα πρώτα τους βήματα γύρω από τα πρώτα τους γενέθλια, αλλά είναι φυσιολογικό να ξεκινήσουν και νωρίτερα ή αργότερα.
Σε ποια ηλικία περπατά συνήθως ένα μωρό;
Τα περισσότερα μωρά αρχίζουν να περπατούν ανεξάρτητα κάπου ανάμεσα στους 10 και τους 18 μήνες. Πριν φτάσουν σε αυτό το στάδιο, περνούν από μικρότερα βήματα ανάπτυξης: γυρίζουν μπρούμυτα, κάθονται, μπουσουλούν ή σέρνονται, σηκώνονται κρατώντας έπιπλα και κάνουν πλάγια βήματα στηριζόμενα στον καναπέ ή στο τραπέζι. Αυτή η φάση ονομάζεται συχνά «cruising» και είναι πολύ σημαντική, γιατί βοηθά το παιδί να δυναμώσει τα πόδια, τον κορμό και την ισορροπία του.
Σύμφωνα με το NHS Inform, πολλά μωρά πρώτα εξασκούνται στο να σηκώνονται κρατώντας έπιπλα και μετά προχωρούν στα πρώτα βήματα. Η ίδια πηγή προτείνει να ζητείται συμβουλή ειδικού αν το παιδί δεν περπατά ανεξάρτητα μέχρι τους 18 μήνες.
Αξίζει να θυμόμαστε ότι η ανάπτυξη δεν είναι αγώνας ταχύτητας. Ένα μωρό που περπατά στους 11 μήνες δεν είναι απαραίτητα «πιο προχωρημένο» από ένα μωρό που περπατά στους 16 μήνες. Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό, ο οποίος επηρεάζεται από τη μυϊκή δύναμη, την αυτοπεποίθηση, την ιδιοσυγκρασία, το βάρος, τις ευκαιρίες για ελεύθερη κίνηση και το πόσο συχνά εξασκείται με ασφάλεια.
Ποια σημάδια δείχνουν ότι το μωρό ετοιμάζεται να περπατήσει;
Πριν κάνει τα πρώτα του βήματα, το μωρό συνήθως δείχνει ότι αποκτά μεγαλύτερο έλεγχο του σώματός του. Μπορεί να σηκώνεται μόνο του κρατώντας τα κάγκελα της κούνιας ή κάποιο έπιπλο, να στέκεται για λίγα δευτερόλεπτα χωρίς στήριξη, να κάνει βηματάκια κρατώντας τα χέρια ενός ενήλικα ή να μετακινείται γύρω από τα έπιπλα. Μερικά μωρά δείχνουν ενθουσιασμό και δοκιμάζουν συνεχώς, ενώ άλλα είναι πιο προσεκτικά και χρειάζονται περισσότερο χρόνο μέχρι να αφήσουν τη στήριξη.
Στην αρχή, το περπάτημα είναι ασταθές. Το μωρό μπορεί να έχει τα πόδια αρκετά ανοιχτά, τα χέρια σηκωμένα για ισορροπία και να πέφτει συχνά. Αυτό είναι αναμενόμενο. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής σημειώνει ότι στα πρώτα βήματα τα παιδιά συχνά περπατούν με φαρδιά βάση, ώστε να κρατούν καλύτερα την ισορροπία τους.
Οι πτώσεις είναι μέρος της διαδικασίας, αρκεί το περιβάλλον να είναι ασφαλές. Είναι καλό να απομακρύνονται αιχμηρά αντικείμενα, μικρά χαλιά που γλιστρούν, καλώδια και εύθραυστα διακοσμητικά. Το μωρό χρειάζεται χώρο για να κινηθεί, να δοκιμάσει, να πέσει και να ξανασηκωθεί.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε και πότε να μιλήσετε με παιδίατρο;
Η καλύτερη βοήθεια είναι η ελεύθερη, ασφαλής κίνηση. Αφήστε το μωρό να παίζει στο πάτωμα, να σηκώνεται μόνο του και να μετακινείται με τον δικό του ρυθμό. Το ξυπόλυτο περπάτημα μέσα στο σπίτι, όταν το δάπεδο είναι ασφαλές και καθαρό, μπορεί να βοηθήσει το παιδί να νιώσει καλύτερα την επιφάνεια και να αναπτύξει ισορροπία. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής αναφέρει ότι τα πρώτα βήματα είναι πιο εύκολα χωρίς κάλτσες ή παπούτσια, επειδή το παιδί χρησιμοποιεί τα δάχτυλα και τις φτέρνες του για σταθερότητα.
Αποφύγετε να πιέζετε το μωρό να περπατήσει πριν είναι έτοιμο. Δεν χρειάζεται να το τραβάτε από τα χέρια ή να το βάζετε συνέχεια όρθιο. Περισσότερο βοηθούν η ενθάρρυνση, το παιχνίδι και η δημιουργία ενός ασφαλούς χώρου. Μπορείτε να τοποθετείτε ένα αγαπημένο παιχνίδι λίγο πιο μακριά, ώστε να το παρακινείτε να κινηθεί, χωρίς άγχος ή πίεση.
Επικοινωνήστε με τον παιδίατρο αν το μωρό δεν δείχνει προσπάθεια να σταθεί, αν δεν χρησιμοποιεί συμμετρικά τα δύο πόδια, αν φαίνεται πολύ υποτονικό ή πολύ δύσκαμπτο, αν χάνει δεξιότητες που είχε ήδη αποκτήσει ή αν δεν περπατά ανεξάρτητα μέχρι τους 18 μήνες. Το CDC περιλαμβάνει τα αναπτυξιακά ορόσημα ως χρήσιμο εργαλείο παρακολούθησης της κινητικής, κοινωνικής και γνωστικής ανάπτυξης, όχι ως αυστηρό «τεστ» για όλα τα παιδιά.
