Σε αντίθεση με την εντύπωση που έχουμε, ο κίνδυνος να «συναντηθούμε» με μια φοβερή και τρομερή αράχνη είναι ελάχιστος.
Μελέτες στην Ελβετία υπολογίζουν, ότι η ετήσια πιθανότητα να δαγκωθεί κάποιος από αράχνη είναι μεταξύ 10 και 100 περιπτώσεων ανά εκατομμύριο κατοίκους, ενώ άλλη μελέτη στην Αυστραλία διαπίστωσε, ότι μόνο το 6% των επιβεβαιωμένων τσιμπημάτων αράχνης χρήζουν ιατρικής βοήθειας.
Φήμες και παραπληροφόρηση
Παρόλα αυτά, ένα σχολείο στο Gloucestershire, στη δυτική Αγγλία, έκλεισε για αρκετές ημέρες λόγω «εισβολής δηλητηριωδών αραχνών». Οι ειδικοί δήλωσαν ότι δεν ήταν επικίνδυνες αλλά το σχολείο παρέμεινε κλειστό, οι φήμες οργίασαν και σκόρπισαν τον τρόμο, με ορισμένα μέσα ενημέρωσης να σπεύσουν μάλιστα να τις αποκαλέσουν «οχτάποδα τέρατα»!
Σε άλλη περίπτωση, η υποτιθέμενη σοβαρότητα ενός δαγκώματος αράχνης σε μια γυναίκα προκάλεσε συναγερμό στη Μαγιόρκα (Ισπανία). Τα κοινωνικά δίκτυα πλημμύρισαν από μηνύματα και φωτογραφίες με δαγκώματα. Αν και το κορυφαίο νοσοκομείο του νησιού ανακοίνωσε, ότι δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας για την υγεία και οι ειδικοί εξήγησαν, ότι δεν υπάρχουν επικίνδυνες αράχνες στη Μαγιόρκα, τα δημοσιεύματα και ο πανικός συνεχίστηκαν για αρκετές μέρες στα social media.
Τέτοιες ειδήσεις είναι πιθανό να προκαλούν φόβο, μια αντίδραση που συχνά επιζητούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης. Αυτές οι ιστορίες δεν παραμένουν στον τοπικό ή περιφερειακό τύπο, αλλά διαδίδονται σε παγκόσμια κλίμακα σχεδόν αμέσως.
Η παγκόσμια εξάπλωση της παραπληροφόρησης για τις αράχνες
Μια πρόσφατη μελέτη, που έγινε από περισσότερους από 60 ερευνητές, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Current Biology” και εξέτασε την παγκόσμια εξάπλωση της παραπληροφόρησης για τις αράχνες. Αυτή η συλλογική προσπάθεια είχε ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση περισσότερων από 5.000 ειδήσεων, που αφορούσαν περιστατικά αράχνης-ανθρώπου και που δημοσιεύτηκαν στο Διαδίκτυο μεταξύ 2010 και 2020.
Οι ειδήσεις αξιολογήθηκαν ως προς την ποιότητά τους (παρουσία ή απουσία σφαλμάτων) και το επίπεδο του εντυπωσιασμού τους.
Σχεδόν οι μισές ειδήσεις που αναλύθηκαν, περιείχαν σφάλματα ή ανακριβείς πληροφορίες, όπως εσφαλμένη αναγνώριση του είδους της αράχνης που εμπλέκεται. Ορισμένα άρθρα ανέφεραν ακόμα και είδη που δεν ζούσαν καν στην περιοχή, όπου υποτίθεται, ότι έγινε το συμβάν.
Σε ποσοστό έως και 43% των περιπτώσεων, οι ειδήσεις χρησιμοποιούσαν γλώσσα εντυπωσιασμού -αν και η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε στις ειδήσεις ήταν λιγότερο «εντυπωσιακή» από αυτή των ειδικών στην αραχνολογία-όταν ζητήθηκε η γνώμη τους-
Τα λάθη ξεκινούσαν συχνά σε τοπικό επίπεδο και η ιστορία συνέχιζε τη διαδρομή της εμπλουτισμένη, στα εθνικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτό είναι ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό της σύγχρονης παραπληροφόρησης: η ενίσχυση μικρών λαθών, που υποστηρίζουν μια ψευδή αφήγηση. Είναι συνηθισμένο φαινόμενο τόσο στις ειδήσεις, που αφορούν σε αράχνες όσο και στις πολιτικές ειδήσεις.
Το παράδειγμα της Αυστραλίας
Υπάρχουν πιο επικίνδυνες αράχνες στην Αυστραλία από σχεδόν οποιαδήποτε άλλη χώρα, ωστόσο τα νέα για τις αράχνες είναι ακριβή και σπάνια φορτίζονται συναισθηματικά ή υπερβάλλουν. Σύμφωνα με την έρευνα, το Ηνωμένο Βασίλειο παράγει την περισσότερη παραπληροφόρηση για τις αράχνες, παρά το γεγονός ότι έχει πολύ λίγα επικίνδυνα είδη δηλητηριωδών αραχνών.
Οι συνέπειες της παραπληροφόρησης
Οι συνέπειες της παραπληροφόρησης που δημιουργείται δεν είναι ασήμαντες. Ενισχύουν ένα αίσθημα δημόσιας εχθρότητας προς αυτά τα αρθρόποδα. Αυτό οδηγεί στην προσπάθεια εξάλειψης της παρουσίας τους σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους και τη χρήση περιττών ψεκασμών με φυτοφάρμακα. Επιπλέον, οι ψευδείς συναγερμοί μπορεί να τρομοκρατήσουν τον κόσμο και να οδηγήσουν σε περιττές ενέργειες, όπως κλείσιμο κάποιων σχολείων ή τουριστικών μονάδων για παράδειγμα.
Η άλλη πλευρά των αραχνών
Οι πρώτες σαφείς αναπαραστάσεις αραχνών χρονολογούνται πριν από 10.000 χρόνια. Συχνά έχουν συσχετιστεί είτε με θεότητες, που έχουν ιδιαίτερες δυνάμεις (λόγω της μεγάλης τους γονιμότητας, της ικανότητας ύφανσης του ιστού αλλά και της εξυπνάδας τους), είτε με καταστροφικές δυνάμεις (εξαιτίας του τρόπου που κυνηγούν και της ύπαρξης δηλητηρίου).
Αράχνες και δηλητήριο
Ενώ όλες οι αράχνες έχουν δηλητήριο, η συντριπτική πλειονότητα αυτών είναι ουσιαστικά ακίνδυνες για εμάς, είτε γιατί έχουν πολύ ασθενές δηλητήριο, είτε γιατί δεν μπορούν καν να πετύχουν να τρυπήσουν το δέρμα μας.
Οι αράχνες το χρησιμοποιούν, μαζί με τον ιστό τους, για να παγιδεύουν ή να ακινητοποιούν το θήραμά τους. Δεν είναι σκοπός της ζωής τους, να μας επιτεθούν και να μας τσιμπήσουν ανελέητα. Η αράχνη δραστηριοποιείται τις βραδινές ώρες και η επαφή με τον άνθρωπο είναι συνήθως τυχαία, σε μέρη στα οποία η αράχνη έχει βρει προσωρινό καταφύγιο.
Έχουν περιγραφεί μόνο τέσσερα είδη αραχνών των οποίων το δηλητήριο παρουσιάζει ιατρικό ενδιαφέρον (Phoneutria, Loxosceles, Latrodectus και Atrax) και μόνο το 4% των γνωστών ειδών μπορεί να είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο. Αυτό σημαίνει ότι από τα περίπου 45.000 γνωστά είδη, περισσότερα από 43.200 είναι ακίνδυνα.
Το είδος, το οποίο είναι πιο κοινό στη Μεσόγειο είναι το “Tegenaria domestica”, μήκους 2 εκατοστών περίπου και χρώματος βαθύ κίτρινου. Συναντάται στα σπίτια, στους στάβλους και στις αποθήκες, όπου υφαίνει οριζόντιους ιστούς, στις γωνίες των τοίχων και σε άλλα σημεία και είναι ακίνδυνο.
Στην χώρα μας, υπολογίζεται ότι υπάρχουν 1.500 είδη αραχνών (856 επισήμως), με το μεγαλύτερο ποσοστό σε Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου, ενώ 30% ζουν στο υγρό, περιβάλλον των σπηλαίων. Τα πιο κοινά δηλητηριώδη είδη είναι η «μαύρη χήρα» και η καφέ αράχνη Loxosceles reclusa. Το δάγκωμα από μαύρη χήρα και καφέ αράχνη θα πρέπει να αξιολογηθεί από γιατρό αλλά συνήθως το τσίμπημα είναι ήπιο και εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις όπου μπορεί να χρειαστεί ενδοφλέβια αγωγή, η θεραπεία περιλαμβάνει αναλγητικά και αντισταμινικά.
Επίσης υπάρχουν ενδείξεις, ότι το δηλητήριο της αράχνης μπορεί να έχει φαρμακευτικές ιδιότητες. Επιστήμονες στην Ιρλανδία μελέτησαν το δηλητήριο σε πάνω από 400 είδη αράχνης και τα αποτελέσματα δείχνουν ότι μπορεί να καταπολεμήσει κάποια βακτήρια.
Συμπέρασμα
Σε αντίθεση με τη δημοφιλή πεποίθηση, οι αράχνες έχουν και πολλές καλές πτυχές. Πρώτον, συμβάλλουν στη συνολική βιοποικιλότητα του πλανήτη, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες ομάδες ασπόνδυλων ζώων. Επιπλέον, διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην αποκατάσταση των παρασίτων των καλλιεργειών, λόγω της ιδιότητάς τους ως αρπακτικών εντόμων και αποτελούν σημαντικό συστατικό βιο-δεικτών περιβαλλοντικής ποιότητας.
Μόλις καταρριφθεί η «ποινικοποιημένη» άποψη, που έχουμε για τα αραχνοειδή, το καλύτερο που έχετε να κάνετε όταν συναντήσετε μια αράχνη είναι, να είστε ευγενικοί μαζί της. Πρόκειται για ένα ακόμα θησαυρό της φύσης!
Πηγή: theconversation.com