Η επιστήμη ίσως πλησιάζει σε ένα θαύμα που θα αλλάξει για πάντα την οδοντιατρική.
Η φύση των δοντιών και γιατί δεν αναγεννιούνται
Τα δόντια, αν και μοιάζουν με τα οστά, είναι διαφορετικά. Αποτελούνται από αδαμαντίνη, οδοντίνη και πολφό, ενώ είναι το πιο σκληρό υλικό του ανθρώπινου σώματος. Σε αντίθεση όμως με τα οστά, δεν έχουν τη δυνατότητα να αναγεννηθούν. Όταν σπάσει ή χαθεί ένα δόντι, δεν υπάρχει φυσικός μηχανισμός για να ξαναδημιουργηθεί. Έτσι, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζουν με εμφυτεύματα, γέφυρες ή οδοντοστοιχίες.
Η απουσία αυτής της αναγεννητικής ικανότητας οφείλεται στο ότι, μετά την ενηλικίωση, τα κύτταρα που δημιουργούν την οδοντίνη σταματούν να λειτουργούν ενεργά. Η εξέλιξη, με άλλα λόγια, μας άφησε με δύο μόνο σειρές δοντιών – τα νεογιλά και τα μόνιμα.
Η ιαπωνική ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα
Ερευνητές στην Ιαπωνία φαίνεται πως βρίσκονται στα πρόθυρα μιας επανάστασης στην οδοντιατρική επιστήμη. Ο Katsu Takahashi, επικεφαλής του τμήματος οδοντιατρικής στο ιατρικό ερευνητικό ινστιτούτο του νοσοκομείου Kitano στην Οσάκα, ηγείται μιας ομάδας που ανέπτυξε ένα φάρμακο ικανό να διεγείρει την ανάπτυξη νέων δοντιών.
Η ανακάλυψη βασίζεται σε μια πρωτεΐνη που ονομάζεται USAG-1 (Uterine Sensitization-Associated Gene-1), η οποία λειτουργεί ως “διακόπτης” που εμποδίζει τη φυσική ανάπτυξη νέων δοντιών. Με το μπλοκάρισμα αυτής της πρωτεΐνης, οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι σε πειραματόζωα, όπως ποντίκια και τυφλοκούναβους, άρχισαν να φυτρώνουν επιπλέον δόντια πέρα από το φυσιολογικό σύνολο.
Αυτό το φαινόμενο, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδύνατο, οδήγησε στη δημιουργία ενός πειραματικού φαρμάκου που μπορεί να ενεργοποιήσει ξανά τη διαδικασία οδοντικής ανάπτυξης. Το φάρμακο αυτό μπήκε σε ανθρώπινες δοκιμές τον Σεπτέμβριο του 2024, με στόχο να επαληθευτεί η ασφάλεια και αποτελεσματικότητά του.
Τι σημαίνει για τους ανθρώπους
Αν οι δοκιμές στεφθούν με επιτυχία, οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι μέχρι το 2030 το φάρμακο θα μπορούσε να είναι διαθέσιμο στο κοινό. Αρχικά, αναμένεται να χορηγείται σε άτομα που πάσχουν από συγγενή ανωδοντία — μια σπάνια γενετική πάθηση κατά την οποία κάποια μόνιμα δόντια δεν αναπτύσσονται ποτέ.
Στη συνέχεια, η χρήση του φαρμάκου θα μπορούσε να επεκταθεί σε όλους όσοι έχουν χάσει δόντια λόγω τερηδόνας, τραυματισμού ή ηλικίας. Αν τα αποτελέσματα αποδειχθούν ασφαλή και σταθερά, θα μιλάμε για την πρώτη φυσική θεραπεία ολικής αποκατάστασης δοντιών στην ιστορία της ιατρικής.
Μια νέα εποχή για την οδοντιατρική
Η δυνατότητα να ξαναφυτρώσει ένα δόντι αλλάζει ριζικά όσα γνωρίζαμε για τη στοματική υγεία. Εμφυτεύματα και τεχνητές προσθετικές λύσεις ίσως σύντομα αντικατασταθούν από μια φυσική διαδικασία αναγέννησης, χωρίς χειρουργικές επεμβάσεις ή ξένα σώματα στο στόμα.
Ωστόσο, η έρευνα βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της βήματα. Οι επιστήμονες πρέπει να βεβαιωθούν ότι τα νέα δόντια θα έχουν σωστή μορφή, θέση, ανθεκτικότητα και λειτουργικότητα. Επιπλέον, η θεραπεία θα χρειαστεί να αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική σε βάθος χρόνου.
Ένα μεγάλο βήμα για την επιστήμη
Αν και προς το παρόν τα δόντια δεν μπορούν να ξαναφυτρώσουν φυσικά, η επιστήμη φαίνεται να πλησιάζει σε αυτό το ορόσημο. Οι έρευνες των Ιαπώνων επιστημόνων προσφέρουν πραγματική ελπίδα σε εκατομμύρια ανθρώπους που έχουν χάσει τα δόντια τους. Αν όλα πάνε όπως προβλέπεται, μέχρι το τέλος της δεκαετίας ίσως να ζούμε σε έναν κόσμο όπου η φράση “μου έφυγε ένα δόντι” δεν θα σημαίνει πια κάτι μόνιμο.