Όταν ρωτάμε «πόσο μεγάλο είναι το σύμπαν;», η πιο ασφαλής απάντηση αφορά το παρατηρήσιμο σύμπαν, το τμήμα που μπορούμε να δούμε επειδή το φως είχε χρόνο να φτάσει ως εμάς. Αν και η ηλικία του σύμπαντος είναι περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, η διάμετρος του παρατηρήσιμου σύμπαντος είναι πολύ μεγαλύτερη: περίπου 93 δισεκατομμύρια έτη φωτός. Αυτό συμβαίνει επειδή ο ίδιος ο χώρος διαστέλλεται, άρα τα αντικείμενα απομακρύνονται όσο το φως ταξιδεύει. Έτσι, βλέπουμε σήμερα γαλαξίες όπως ήταν στο παρελθόν, αλλά στην πραγματικότητα βρίσκονται πολύ πιο μακριά από την «απλή» απόσταση 13,8 δισ. ετών φωτός.
Το παρατηρήσιμο σύμπαν περιλαμβάνει δισεκατομμύρια γαλαξίες και τεράστιες δομές κοσμικού ιστού, όμως εξακολουθεί να είναι μόνο ένα κομμάτι από αυτό που ίσως υπάρχει συνολικά.
Το σύμπαν πέρα από ό,τι βλέπουμε
Το σημαντικό είναι ότι δεν ξέρουμε αν το σύμπαν τελειώνει στο όριο του παρατηρήσιμου. Το «σύνολο» του σύμπαντος μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο ή ακόμη και άπειρο. Το όριο που βλέπουμε είναι απλώς ένα όριο παρατήρησης, όχι απαραίτητα πραγματικό σύνορο. Μπορεί να υπάρχουν περιοχές που δεν θα δούμε ποτέ, γιατί το φως τους δεν θα προλάβει να φτάσει σε εμάς. Επιπλέον, υπάρχουν και τα λεγόμενα κοσμικά γεγονότα-ορίζοντες: περιοχές που λόγω της επιταχυνόμενης διαστολής απομακρύνονται τόσο γρήγορα, ώστε στο μέλλον θα είναι αδύνατο να ανταλλάξουμε σήματα μαζί τους. Άρα, ακόμη κι αν το σύμπαν έχει «άκρη», είναι πιθανό να μην την ανακαλύψουμε ποτέ.
Τι σημαίνει «μέγεθος» στην κοσμολογία
Στην κοσμολογία, το μέγεθος δεν είναι μόνο μια απόσταση, αλλά μια έννοια που συνδέεται με την καμπυλότητα και τη γεωμετρία του χώρου. Αν ο χώρος είναι επίπεδος, το σύμπαν μπορεί να είναι άπειρο. Αν είναι καμπύλο σαν σφαίρα, μπορεί να είναι πεπερασμένο αλλά χωρίς άκρη, όπως η επιφάνεια της Γης. Οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι το σύμπαν είναι πολύ κοντά στο επίπεδο, όμως αυτό δεν αποκλείει ένα τεράστιο πεπερασμένο μέγεθος. Γι’ αυτό, η πιο πρακτική απάντηση είναι: γνωρίζουμε το μέγεθος του παρατηρήσιμου σύμπαντος, αλλά το πραγματικό μέγεθος του σύμπαντος παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ανοιχτά ερωτήματα της επιστήμης.
