Τι είναι ανηδονία; Η ανηδονία ορίζεται, ως η αδυναμία ή η μειωμένη δυνατότητα να νιώθουμε ευχαρίστηση σε όλες, ή σχεδόν όλες τις δραστηριότητες, τις περισσότερες μέρες ή σχεδόν κάθε μέρα. Οι περισσότεροι άνθρωποι, κάποια στιγμή στη ζωή τους, θα χάσουν το ενδιαφέρον τους για πράγματα, που κάποτε τους ενθουσίαζαν. Η ανηδονία, ωστόσο, φτάνει αυτή την απώλεια στα όριά της. Είναι αδύνατο να αντλήσετε απόλαυση από πράγματα, που κάποτε απολαμβάνατε, όπως η μουσική, το σεξ, το φαγητό ή η παρέα.
Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για την ανηδονία;
Αν και η ανηδονία μπορεί να υπάρχει ως χαρακτηριστικό και σε υγιή άτομα, εάν έχετε διαγνωστεί με κατάθλιψη, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να αναπτύξετε ανηδονία. Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
- μετατραυματικό στρες ή τραυματικά γεγονότα
- χρόνια ασθένεια που επηρεάζει την ποιότητα της ζωής
- διατροφική διαταραχή
- νόσος του Πάρκινσον
- νευρική ανορεξία
- διαταραχές από κατάχρηση ουσιών.
Ποια είναι τα αίτια της ανηδονίας
Δεν είναι σαφές τι ακριβώς προκαλεί την ανηδονία, αλλά συνδέεται με αρκετές ψυχικές διαταραχές. Θεωρείται, ότι αποτελεί ένα από τα βασικά συμπτώματα της κατάθλιψης.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο;
Οι ερευνητές πιστεύουν, ότι ανηδονία σχετίζεται με το κύκλωμα των νευρώνων ανταμοιβής και ευχαρίστησης στον εγκέφαλο. Υπάρχουν ενδείξεις, ότι πολλά άτομα με ανηδονία μπορούν να βιώσουν ευχαρίστηση με παρόμοιο τρόπο με τον υπόλοιπο πληθυσμό — απλώς κάτι δεν πάει καλά όσον αφορά στα κίνητρα, στην προσμονή και στην ανταμοιβή.
Η ανηδονία δεν σημαίνει απλώς μειωμένη απόλαυση της γεύσης μιας σοκολάτας για παράδειγμα, αλλά δείχνει, ότι οι υποκείμενοι μηχανισμοί ανταμοιβής, από τη γεύση της σοκολάτας, είναι εξασθενημένοι. Υπάρχουν δηλαδή αλλαγές στα επίπεδα ενδιαφέροντος, κινήτρων, και προσπάθειας, τα οποία είναι ήδη περίπλοκα από μόνα τους.
Ο εγκέφαλος, υπολογίζει τους κινδύνους, τις ανταμοιβές και τις επιβραβεύσεις, χρησιμοποιώντας διάφορες εγκεφαλικές περιοχές -συχνά χωρίς τη συνειδητή μας συμβολή. Κάποια φλεγμονή πιθανότατα, επηρεάζει τις χημικές ουσίες και τα εγκεφαλικά κυκλώματα που ρυθμίζουν τα κίνητρα στον εγκέφαλο, οδηγώντας τελικά σε έλλειμα κινήτρων και απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης.
Ποια είναι τα συμπτώματα της Ανηδονίας;
Λάβετε υπόψη, ότι υπάρχουν βαθμοί σοβαρότητας της ανηδονίας. Μπορεί να είστε σε θέση να βιώσετε ευχαρίστηση σε ορισμένες πτυχές της καθημερινότητάς σας, αλλά όχι σε άλλες. Γενικά, υπάρχουν δύο τύποι συμπτωμάτων ανηδονίας: σωματικά συμπτώματα και συμπτώματα που σχετίζονται με κοινωνικές καταστάσεις. Τα συμπτώματα της ανηδονίας μπορεί να περιλαμβάνουν:
- κοινωνική απόσυρση
- μειωμένη ή παντελής έλλειψη ευχαρίστησης από καθημερινές δραστηριότητες
- έλλειψη σχέσεων ή απόσυρση από σχέσεις
- απώλεια ενδιαφέροντος για προηγούμενες δραστηριότητες
- Μειωμένη επιθυμία για σεξ και έλλειψη ενδιαφέροντος για σωματική επαφή
- Το σωματικό άγγιγμα, (όπως π.χ το αγκάλιασμα), δεν προσφέρει πλέον ικανοποίηση, αντίθετα να σας κάνει να νιώθετε άβολα
- Αδυναμία να νιώσετε συμπόνια για τον εαυτό σας ή τους άλλους
- Βιώνετε αρνητικά συναισθήματα για τους άλλους και τον εαυτό σας
- Αδυναμία απόκτησης ευχαρίστησης από σωματικές αισθήσεις(το φαγητό για παράδειγμα, μπορεί να μην έχει τόσο καλή γεύση όσο κάποτε)
- ψυχοσωματικά συμπτώματα, (όπως συμπτώματα κρυολογήματος ή γριππώδους συνδρομής)
Ανανωρίστε τα σημάδια
Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να εκδηλωθεί η ανηδονία, όλοι όμως χαρακτηρίζονται από απώλεια ευχάριστων συναισθημάτων για κάτι, που τυπικά θα προκαλούσε θετική αντίδραση και συναισθήματα.
Αντιμετώπιση
Ενώ η ανηδονία μπορεί να είναι σημάδι μιας σοβαρής ψυχικής διαταραχής, είναι σημαντικό να αντισταθείτε στην αυτοδιάγνωση. Εάν νομίζετε, ότι μπορεί να βιώνετε ανηδονία, μιλήστε με το γιατρό σας. Είναι σημαντικό να αποκλείσετε τυχόν ιατρικές παθήσεις, που μπορεί να προκαλούν αδυναμία ευχαρίστησης. Ο γιατρός σας θα κάνει διαγνωστικές ερωτήσεις και εργαστηριακές εξετάσεις, για να διαπιστώσει εάν τα επίπεδα ορμονών και βιταμινών σας είναι φυσιολογικά. Εάν είστε καλά σωματικά, θα σας παραπέμψει πιθανότατα σε ψυχίατρο ή ψυχολόγο.
Η αδυναμία να βιώσετε ευχαρίστηση και/ή το μειωμένο ενδιαφέρον για πράγματα που πριν σας έκαναν χαρούμενους, μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα της ζωής σας. Δεν χρειάζεται να ζήσετε με αυτά τα συναισθήματα. Υπάρχει βοήθεια διαθέσιμη. Τα καλά νέα είναι, ότι μόλις ξεκινήσετε τη θεραπεία, θα είστε σε θέση να αρχίσετε να νιώθετε ξανά ευχαρίστηση και ικανοποίηση. Συνήθως, η ανηδονία εξαφανίζεται μόλις αντιμετωπιστεί η υποκείμενη πάθηση.