Τί είναι «το εσωτερικό παιδί»; Τα παιδικά μας βιώματα μαζί με τις κληρονομικές μας καταβολές σχηματίζουν ένα τμήμα της προσωπικότητας μας που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «εσωτερικό παιδί». Το εσωτερικό παιδί είναι, με λίγα λόγια, το σύνολο των παιδικών μας βιωμάτων, θετικών και αρνητικών. Πολλά από αυτά τα βιώματα, που σχετίζονται κυρίως με τους γονείς μας και άλλους ενήλικες δεν τα θυμόμαστε καν σε συνειδητό επίπεδο.
To «φωτεινό» παιδί, που σχετίζεται με βιώματα αγάπης και αποδοχής, μένει ακόμα ζωντανό στην ενήλικη ζωή μας γεμίζοντας τη χαρά, περιπέτεια, δημιουργικότητα και όρεξη για υγιείς συνδέσεις. Ωστόσο, οι έγνοιες, οι φόβοι, οι στερήσεις που βιώσαμε συνεχίζουν κι αυτά να καθορίζουν κάποιες πτυχές της ενήλικης ζωή μας. Τα τραυματισμένα μας εσωτερικά παιδιά, μας εμποδίζουν από το να αποκτήσουμε υγιείς σχέσεις και να ζήσουμε μία ζωή με αυθεντικότητα και νόημα.
Ποια είναι τα είδη των «σκοτεινών» εσωτερικών παιδιών που μπορεί να οδηγούν σε δυσλειτουργικές σχέσεις στο σήμερα;
O διασώστης: Δημιουργείται όταν ένα άτομο χρειαζόταν κατά την παιδική του ηλικία να φροντίζει έναν ενήλικα ανήμπορο σωματικά ή συναισθηματικά.
Πώς επηρεάζει την ενήλικη ζωή; Ως ενήλικες οι άνθρωποι αυτοί νιώθουν την ανάγκη να «σώσουν» τους συντρόφους τους και να λύσουν όλα τους τα προβλήματα, παραμελώντας τις δικές τους ανάγκες. Μπορεί να έλξουν εξαρτητικούς συντρόφους ή συντρόφους που μπαίνουν συχνά στο ρόλο του θύματος.
«Το καλό παιδί»: Δημιουργείται όταν ένα παιδί μαθαίνει, ότι μπορεί να αποφύγει τη σύγκρουση ή τις αρνητικές αντιδράσεις από τους φροντιστές του όταν είναι υπάκουο και συμμορφώνεται.
Πώς επηρεάζει την ενήλικη ζωή; Ως ενήλικες οι άνθρωποι αυτοί δυσκολεύονται να εκφράσουν τις σκέψεις τους και τα συναισθήματα τους. Μπορεί να καταλήξουν να καταπιέσουν πολύ την αυθεντικότητα τους, με αποτέλεσμα οι σχέσεις τους να μην χαρακτηρίζονται από οικειότητα.
«Ο υπερ-επιτυχημένος»: Δημιουργείται όταν το παιδί έχει μάθει να σχετίζει την προσωπική του αξία με τα επιτεύγματα του.
Πώς επηρεάζει την ενήλικη ζωή; Ως ενήλικες οι άνθρωποι αυτοί αγωνίζονται πολύ σκληρά για να πετύχουν στην καριέρα τους και στην προσωπική τους ζωή. Το γεγονός ότι θέλουν να φαίνονται επιτυχημένοι μπορεί να οδηγήσει σε παραμέληση των στενών τους σχέσεων. Επίσης, συχνά αν δεν πετύχουν αυτό που θεωρούν αυτοί «τέλειο» αισθάνονται αποτυχημένοι.
«Ο αποφευκτικός»: Δημιουργείται όταν ένα παιδί έχει εκτεθεί σε πολύ μεγάλο στρες ή τραύμα και έτσι μαθαίνει να δραπετεύει ή να αποσυνδέεται από τις σκέψεις και τα συναισθήματα του για να επιβιώσει.
Πώς επηρεάζει την ενήλικη ζωή; Ως ενήλικες οι άνθρωποι αυτοί δυσκολεύονται να διαχειριστούν τις στρεσογόνες καταστάσεις και τις συγκρούσεις. Επίσης μπορεί να καταφύγουν σε εξαρτήσεις που τους βοηθούν να ξεφύγουν από τις δυσκολίες.
«Ο διευκολυντής»: Δημιουργείται όταν ένα παιδί μεγάλωσε σε ένα οικογενειακό περιβάλλον όπου ο ένας ή και οι δύο γονείς ήταν χρήστες ουσιών ή επιδίδονταν σε άλλες καταστροφικές συμπεριφορές. Το παιδί έμαθε να ανέχεται και να διευκολύνει τις συμπεριφορές αυτές ώστε να διατηρηθεί η ειρήνη στο σπίτι.
Πώς επηρεάζει την ενήλικη ζωή; Ως ενήλικες τα παιδιά αυτά ενδέχεται να διευκολύνουν ή να ανέχονται επικίνδυνες και αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές των συντρόφων τους όπως τη βία και τη χρήση ουσιών.
Ο «χειριστικός»: Δημιουργείται επειδή το παιδί έμαθε, ότι μόνο αν χρησιμοποιήσει κάποιου είδους χειρισμό θα ικανοποιούνταν οι ανάγκες του.
Πώς επηρεάζει την ενήλικη ζωή; Ως ενήλικες οι άνθρωποι αυτοί δυσκολεύονται με την άμεση επικοινωνία και χρησιμοποιούν χειρισμούς για να αποκτήσουν τον έλεγχο στις σχέσεις τους. Μπορεί να γίνουν εκβιαστικοί δημιουργώντας ενοχή στους άλλους ή δείχνοντας παθητικοεπιθετικότητα.
Το «θύμα»: Δημιουργείται επειδή το παιδί αντιμετώπισε παρατεταμένες δυσκολίες ή υποτίμηση.
Πώς επηρεάζει την ενήλικη ζωή; Ως ενήλικες οι άνθρωποι αυτοί εύκολα μπαίνουν σε ρόλο θύματος κατηγορώντας τους άλλους ή τις εξωτερικές περιστάσεις για οτιδήποτε τους συμβαίνει. Μπορεί να δυσκολεύονται πολύ να αναλάβουν ατομική ευθύνη για τις πράξεις τους ή μπορεί να χρειάζονται συνεχή φροντίδα από τους συντρόφους τους.
Πώς μπορούμε να απελευθερωθούμε από τα εσωτερικά παιδιά που μας δυσκολεύουν στην ενήλικη ζωή μας;
Τα ενήλικα μας τμήματα μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτά τα «σκοτεινά» εσωτερικά παιδιά με αγάπη και κατανόηση. Δεν φταίμε εμείς αν αναγκαστήκαμε να αμυνθούμε απέναντι σε δύσκολες καταστάσεις της παιδικής μας ηλικίας. Ωστόσο, τώρα, ως ενήλικες, οφείλουμε να κοιτάξουμε τις σκοτεινές μας ιστορίες κατάματα και να προχωρήσουμε με κουράγιο προς την αλλαγή. Άλλωστε μόνο αν γνωρίσουμε και αγκαλιάσουμε την ιστορία μας, μπορούμε να γράψουμε το δικό μας, νέο και γενναίο τέλος σε αυτή.
Βίκυ Φιλιππίδου, Ψυχολόγος MSc
Facebook: My Therapy Room – Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας
Instagram: mytherapyroomgr
