Ξεκινά ως απλή ενημέρωση. Ένα γρήγορο scroll πριν τον ύπνο. Λίγα λεπτά για να δούμε τι συμβαίνει στον κόσμο. Ξαφνικά, έχει περάσει μία ώρα και έχουμε καταναλώσει δεκάδες αρνητικές ειδήσεις. Καταστροφές, κρίσεις, ατυχήματα, συγκρούσεις. Αυτό είναι το doomscrolling: η αδιάκοπη κατανάλωση αρνητικού περιεχομένου.
Ο εγκέφαλος είναι «προγραμματισμένος» για απειλές
Εξελικτικά, ο άνθρωπος έπρεπε να εντοπίζει κινδύνους για να επιβιώσει. Ο εγκέφαλος αντιδρά πιο έντονα σε αρνητικές πληροφορίες παρά σε ουδέτερες ή θετικές. Αυτό ονομάζεται «αρνητική προκατάληψη» (negativity bias). Οι απειλητικές ειδήσεις ενεργοποιούν την αμυγδαλή και αυξάνουν την εγρήγορση. Ο εγκέφαλος τις θεωρεί σημαντικές.
Ο ρόλος των αλγορίθμων
Οι ψηφιακές πλατφόρμες βασίζονται στον χρόνο παραμονής. Το περιεχόμενο που προκαλεί έντονα συναισθήματα — φόβο, θυμό, αγανάκτηση — κρατά τον χρήστη περισσότερο. Όσο περισσότερο αλληλεπιδρούμε με αρνητικές ειδήσεις, τόσο περισσότερο παρόμοιο περιεχόμενο μας προβάλλεται.
Η ψευδαίσθηση του ελέγχου
Η συνεχής ενημέρωση δημιουργεί την αίσθηση ότι «παρακολουθούμε» τον κόσμο και άρα έχουμε έλεγχο. Στην πράξη, όμως, η υπερβολική έκθεση αυξάνει το στρες χωρίς να αυξάνει την ουσιαστική κατανόηση. Το αποτέλεσμα είναι συναισθηματική υπερφόρτωση.
Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία
Η συνεχής έκθεση σε αρνητικό περιεχόμενο έχει συνδεθεί με:
- Αυξημένα επίπεδα άγχους
- Αυπνίες
- Μείωση αισιοδοξίας
- Αίσθημα ανημπόριας
Ο εγκέφαλος δεν διαχωρίζει πάντα την άμεση απειλή από την πληροφοριακή.
Πώς να «σπάσουμε» τον κύκλο;
- Ορίστε συγκεκριμένο χρόνο ενημέρωσης
- Αποφύγετε ειδήσεις πριν τον ύπνο
- Επιλέξτε λίγες, αξιόπιστες πηγές
- Εντάξτε συνειδητά θετικό περιεχόμενο στην καθημερινότητα
Η ενημέρωση είναι απαραίτητη. Η συνεχής έκθεση όμως δεν σημαίνει καλύτερη κατανόηση.
Το doomscrolling δεν αφορά αδυναμία χαρακτήρα. Είναι συνδυασμός βιολογίας και ψηφιακού σχεδιασμού. Το κλειδί είναι η επίγνωση — και τα όρια.
Πηγή: psychologytoday.com