Ο Olivier Clerc, Γάλλος συγγραφέας και φιλόσοφος, δημιούργησε μια ιστορία-παραμύθι σχετικά με το σύνδρομο «του βραστού βατράχου».
Σύμφωνα με τον συγγραφέα, «αν βάλετε ένα βάτραχο σε μια κατσαρόλα με νερό και αρχίσετε να το θερμαίνετε αργά, ο βάτραχος σταδιακά θα προσαρμόζει τη θερμοκρασία του σώματός του με αυτή του νερού».
«Μόλις το νερό αρχίσει να βράζει, δε θα μπορεί πλέον να προσαρμόσει τη θερμοκρασία του και θα προσπαθήσει να πηδήξει έξω από την κατσαρόλα».
«Όμως δυστυχώς, σε αυτό το σημείο είναι αδύνατο να το σκάσει , επειδή έχει ήδη σπαταλήσει όλη την ενέργειά του προσαρμόζοντας τη θερμοκρασία του και πλέον δεν έχει τη δύναμη να αποδράσει. Συνεπώς, ο βάτραχος βράζει μέχρι που πεθαίνει και δεν έχει τη δύναμη να πηδήξει έξω από την κατσαρόλα για να σωθεί».
Η ιστορία του βασίζεται στον εξής φυσικό νόμο «αν ο ρυθμός θέρμανσης του νερού είναι 0,02 βαθμούς Κελσίου ανά λεπτό, ο βάτραχος θα παραμείνει ακίνητος και θα πεθάνει μόλις ζεσταθεί πολύ. Οποιαδήποτε άλλη ταχύτητα μεγαλύτερη από αυτή, θα κάνει το βάτραχο να πηδήξει έξω και να σωθεί».
«Κι εδώ δημιουργείται το εξής ερώτημα: Τι σκότωσε το βάτραχο τελικά;
Το βραστό νερό ή η ανικανότητά του, να αποφασίσει, ποια είναι η κατάλληλη στιγμή για να πηδήξει; Αν τον είχατε βυθίσει σε μια κατσαρόλα με νερό στους 50 βαθμούς Κελσίου, θα πηδούσε απευθείας έξω από την κατσαρόλα για να σωθεί. Ωστόσο, όση ώρα προσπαθούσε να ανεχτεί τη σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας, δεν συνειδητοποίησε πως μπορούσε και θα έπρεπε να είχε πηδήξει έξω».
Αυτό, που ουσιαστικά σκότωσε το βάτραχο, δεν είναι το βραστό νερό αλλά η απόφασή του, να προσπαθήσει να προσαρμοστεί, με αποτέλεσμα να εξαντλήσει όλη την ενέργειά του κι έτσι την πιο κρίσιμη στιγμή να μην έχει τη δύναμη να γλιτώσει. Μήπως όλο αυτό σας ακούγεται γνώριμο;
Η «προσαρμοστικότητα», είναι μια κατάσταση, που λίγο πολύ τη συναντούν οι περισσότεροι άνθρωποι στη ζωή τους, κάποιοι σ’ ένα τομέα της και κάποιοι σε περισσότερους ή ακόμα και σε όλους. Τα παραδείγματα αναρίθμητα, τόσο με ανθρώπους όσο και καταστάσεις, στον επαγγελματικό τομέα αλλά και στην προσωπική μας ζωή, στην οικογένεια, στους φίλους, στις σχέσεις μας.
Πολλοί άνθρωποι, πολλές επιχειρήσεις, ακόμα και κράτη ολόκληρα, αποτυγχάνουν γιατί είναι «βάτραχοι». Δεν αντιλαμβάνονται εγκαίρως τις βαθμιαίες αλλαγές, με αποτέλεσμα, αυτές να συσσωρεύονται και όταν πλέον έρχονται στη σφαίρα του συνειδητού να είναι αργά.
Δεν είναι πλέον κατάλληλες οι συνθήκες, δεν είναι διαθέσιμα τα απαραίτητα μέσα, δεν υπάρχουν αρκετές δυνάμεις ή κατάλληλη ψυχολογική κατάσταση, οι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν ή απλά κάποιος άλλος πρόλαβε και άρπαξε την ευκαιρία.
Όταν λαμβάνει χώρα μια αλλαγή, αργή αλλά σταθερή, ξεφεύγει της προσοχής μας. Και συνεπώς αποτυγχάνει να προκαλέσει οποιοδήποτε είδος αντίδρασης ή εναντίωσης.
Επομένως, όταν η εξάρτηση, ο εγωισμός, η ζήλεια, ο αρρωστημένος ανταγωνισμός, οι παράλογες απαιτήσεις, οι συμπεριφορές που μειώνουν και πληγώνουν, οι ανεπιθύμητες αλλαγές που μας αποσυντονίζουν κλπ., αρχίζουν σταδιακά, να εμφανίζονται σταθερά και με αργούς ρυθμούς, είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε τις επιπτώσεις, που μπορούν έχουν σε βάθους χρόνου. Έτσι μειώνεται σταδιακά ο χρόνος αντίδρασης μας και καταλήγουμε να ασφυκτιούμε, παγιδευμένοι σε ένα τούνελ δίχως φως στο τέλος του.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι κακοποιητικές σχέσεις.
Καμία από αυτές δεν ξεκινά με νοσηλεία σε νοσοκομείο μετά από ξυλοδαρμό για παράδειγμα. Ξεκινούν όπως όλες οι άλλες σχέσεις ή και ακόμη καλύτερα. Συχνά μάλιστα δημιουργούν την εντύπωση της τέλειας σχέσης. Ωστόσο, είναι συνήθως θέμα χρόνου να ξεφύγουν. Προσβολές μεταξύ αστείου και σοβαρού, ένα απλό σπρώξιμο, υποτίμηση, υπερβολική ζήλεια, είναι πολύ εύκολο να εξελιχθούν σε ακραίες συμπεριφορές.
Και σιγά σιγά «προσαρμόζεσαι».
Αν λοιπόν δεν αντιδράσει έγκαιρα το άτομο, που κακοποιείται, αν δεν πηδήξει έγκαιρα από την κατσαρόλα, θα καταλήξει βατραχόσουπα…
Περιπτώσεις κακομεταχείρισης εντοπίζονται σε όλες τις πλευρές της καθημερινότητας, από τις κοινωνικές και επαγγελματικές έως τις ερωτικές σχέσεις και οικογενειακές σχέσεις.
Το «σύνδρομο του βραστού βατράχου» είναι στη ουσία μια αλληγορία για την συναισθηματική κόπωση, το φόβο, την αδράνεια, την ψυχική εξάντληση, την απουσία ελπίδας και τελικά τον εγκλωβισμό σε μια κατάσταση από την οποία μας φαίνεται αδύνατο να ξεφύγουμε, συνεχίζουμε να την ανεχόμαστε, μέχρι που τελικά μας εξοντώνει.
Συχνά αγνοούμε εσκεμμένα το πρόβλημα, είμαστε αναβλητικοί και δίνουμε στον εαυτό μας άπειρες υποσχέσεις, ότι θα το διευθετήσουμε άμεσα, υποσχέσεις όμως, που δεν κρατάμε η περιμένουμε πως όλα λυθούν μόνα τους με ένα μαγικό τρόπο.
Μπορεί να πει κανείς, ότι κρατάμε τον εαυτό μας μέσα σε ένα φαύλο κύκλο, που μας καταστρέφει σωματικά, ψυχικά και συναισθηματικά ή επαγγελματικά και οικονομικά και κάνει δύσκολη τη ζωή μας.
Εάν επιτρέψουμε στους ανθρώπους να μας εκμεταλλευτούν , θα συνεχίσουν να το κάνουν. Αν δε διαχειριστούμε έγκαιρα μια κατάσταση, θα χειροτερέψει.
«Το να ζεις κανείς είναι το πιο σπάνιο πράγμα στον κόσμο, οι περισσότεροι απλά υπάρχουν» έλεγε ο Oscar Wilde.
ΠΡΕΠΕΙ λοιπόν να αποφασίσουμε, πότε ΠΡΕΠΕΙ να «πηδήξουμε». Ίσως έτσι γίνουμε και «σπάνιοι» και κυρίως ευτυχισμένοι.