Όλοι ξεχνάμε κάποιες φορές. Ίσως έχετε πάει στην κουζίνα και δεν μπορείτε να θυμηθείτε γιατί, ή δεν μπορείτε να θυμηθείτε ένα γνωστό όνομα κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας.
Τα κενά μνήμης μπορεί να συμβούν σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά η γήρανση από μόνη της δεν είναι γενικά αιτία γνωστικής έκπτωσης. Όταν παρατηρείται σημαντική απώλεια μνήμης στους ηλικιωμένους, δεν οφείλεται αποκλειστικά στη γήρανση αλλά και σε οργανικές διαταραχές, εγκεφαλική βλάβη ή νευρολογικές ασθένειες.
Μελέτες έχουν δείξει, ότι μπορείτε να βοηθήσετε στην πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης και στη μείωση του κινδύνου άνοιας με ορισμένες βασικές και απλές καλές συνήθειες:
- να παραμένετε σωματικά δραστήριοι
- να κοιμάστε αρκετά
- να μην καπνίζετε
- να έχετε καλή κοινωνική ζωή/σχέσεις
- να περιορίσετε το αλκοόλ σε όχι περισσότερο από ένα ποτό την ημέρα
- να ακολουθήσετε μια μεσογειακή διατροφή
Υπάρχουν επίσης διάφορες στρατηγικές, που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, για να ενισχύσουμε τη διατήρηση της γνωστικής μας ικανότητας. Ακολουθούν μερικές που μπορείτε να δοκιμάσετε.
1. Συνεχίστε να μαθαίνετε
Ένα υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης συνδέεται με καλύτερη πνευματική λειτουργία στην τρίτη ηλικία. Οι ειδικοί πιστεύουν, ότι η συνεχής μάθηση, μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση ισχυρής μνήμης. Το να παραμένει κάποιος διανοητικά ενεργός σε όλες τις ηλικίες, είναι ο καλύτερος τρόπος για να διατηρήσετε ένα «υγιές» μυαλό.
Η ενεργοποίηση του εγκεφάλου σας με νοητικές ασκήσεις, ενεργοποιεί με τη σειρά της διαδικασίες, που βοηθούν στη διατήρηση των μεμονωμένων εγκεφαλικών κυττάρων και διεγείρουν την επικοινωνία μεταξύ τους. Αν δεν ανήκετε στην κατηγορία ανθρώπων με δουλειές, που τους κρατούν νοητικά ενεργούς, η ενασχόληση με ένα χόμπι, η εκμάθηση μιας νέας δεξιότητας ή απλά το να λύσετε ένα σταυρόλεξο ή να διαβάσετε ένα βιβλίο, είναι πρόσθετοι τρόποι για να διατηρήσετε τη γνωστική σας διαύγεια.
2. Χρησιμοποιήστε όλες τις αισθήσεις σας
Όσο περισσότερες αισθήσεις χρησιμοποιείτε για να μάθετε κάτι, τόσο περισσότερο ο εγκέφαλός σας θα συμμετέχει στη διατήρηση της μνήμης.
Σε μια μελέτη, σε ενήλικες παρουσιάστηκε μια σειρά συναισθηματικά ουδέτερων εικόνων, καθεμία από τις οποίες παρουσιάστηκε μαζί με μια μυρωδιά. Δεν τους ζητήθηκε να θυμηθούν τι είδαν. Αργότερα, τους έδειξαν ένα σύνολο εικόνων, αυτή τη φορά χωρίς μυρωδιές, και τους ζητήθηκε να υποδείξουν ποιες είχαν δει πριν. Είχαν εξαιρετική ανάκληση για όλες τις εικόνες που συνδυάζονται με οσμές, και ειδικά για εκείνες που σχετίζονται με ευχάριστες μυρωδιές.
Η απεικόνιση του εγκεφάλου έδειξε, ότι ο απειροειδές φλοιός-η κύρια περιοχή επεξεργασίας οσμών του εγκεφάλου-ενεργοποιήθηκε, όταν οι άνθρωποι είδαν αντικείμενα, που είχαν αρχικά συνδυαστεί με οσμές, παρόλο που οι μυρωδιές δεν υπήρχαν πλέον και τα άτομα δεν είχαν προσπαθήσει να τις θυμηθούν. Προκαλέστε λοιπόν όλες τις αισθήσεις σας. Κάνει καλό στη μνήμη.
3. Πιστέψτε στον εαυτό σας, όχι στα στερεότυπα
Οι «μύθοι» για τη γήρανση, μπορούν να συμβάλουν σε μια αποτυχημένη μνήμη. Οι μεσήλικες και οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι τα πηγαίνουν χειρότερα στις εργασίες μνήμης, όταν εκτίθενται σε αρνητικά στερεότυπα σχετικά με τη γήρανση και τη μνήμη.
Τα πηγαίνουν όμως πολύ καλύτερα, όταν τα μηνύματα και οι προσδοκίες για τη διατήρηση της μνήμης μέχρι την τρίτη ηλικία είναι θετικά. Οι άνθρωποι που πιστεύουν, ότι δεν ελέγχουν τη λειτουργία της μνήμης τους – αστειεύονται πολύ συχνά, «χρησιμοποιώντας» την τρίτη ηλικία. Για παράδειγμα, ένας πενηντάρης, που λέει «συγνώμη που ξέχασα τα γενέθλια σου, γεράματα βλέπεις», ενισχύει το στερεότυπο, ότι μεγαλύτερη ηλικία σημαίνει απαραίτητα και χειρότερη μνήμη.
Αυτοί οι άνθρωποι, είναι λιγότερο πιθανό να εργαστούν για τη διατήρηση ή τη βελτίωση των δεξιοτήτων μνήμης τους και επομένως είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν γνωστική έκπτωση. Εάν πιστεύετε ότι μπορείτε να βελτιωθείτε και μεταφράσετε αυτήν την πεποίθηση στην πράξη, έχετε περισσότερες πιθανότητες να διατηρήσετε τη μνήμη σας σε καλή κατάσταση.
4. Βάλτε προτεραιότητες – Δε χρειάζεται να θυμάστε τα πάντα
Εάν δεν χρειάζεται να σπαταλήσατε διανοητική ενέργεια, για να θυμάστε πού βάλατε τα κλειδιά σας ή την ώρα του πάρτι γενεθλίων της εγγονής σας, θα είστε σε θέση να συγκεντρωθείτε καλύτερα, στο να μάθετε και να θυμάστε νέα και σημαντικά πράγματα.
Επωφεληθείτε από υπενθυμίσεις έξυπνων τηλεφώνων, ημερολόγια, χάρτες, λίστες αγορών, φακέλους αρχείων και ατζέντες, για να διατηρήσετε προσβάσιμες τις καθημερινές πληροφορίες. Καθορίστε ένα μέρος στο σπίτι για τα γυαλιά, το πορτοφόλι, τα κλειδιά και άλλα αντικείμενα που χρησιμοποιείτε συχνά.
5. Επαναλάβετε αυτό που θέλετε να μάθετε
Όταν θέλετε να θυμηθείτε κάτι που μόλις ακούσατε, διαβάσατε ή σκεφτήκατε, επαναλάβετε το δυνατά ή γράψτε το. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύετε τη μνήμη ή τη σύνδεση πραγμάτων. Για παράδειγμα, αν μόλις σας είπαν το όνομα κάποιου, χρησιμοποιήστε το αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της συζήτησης μαζί του. Θα βοηθήσει να μην το ξεχάσετε.
6. Κάντε διαλείμματα μεταξύ των επαναλήψεων
Η επανάληψη είναι πιο ισχυρή ως εργαλείο μάθησης όταν γίνεται τη σωστή στιγμή. Είναι καλύτερο να μην επαναλάβετε κάτι πολλές φορές σε σύντομο χρονικό διάστημα, σαν να πρόκειται να δώσετε εξετάσεις.
Αντίθετα, μελετήστε ξανά τα βασικά μετά από όλο και μεγαλύτερες χρονικές περιόδους — μία φορά την ώρα, μετά κάθε λίγες ώρες και μετά κάθε μέρα. Η απόσταση μεταξύ των περιόδων μελέτης βοηθά στη βελτίωση της μνήμης και είναι ιδιαίτερα πολύτιμη όταν προσπαθείτε να κατακτήσετε περίπλοκες πληροφορίες, όπως τις λεπτομέρειες μιας νέας δραστηριότητας.
Συμπέρασμα
Η μνήμη μας δίνει ένα πλαίσιο μέσω του οποίου μπορούμε να κατανοήσουμε το παρόν και το μέλλον. Με την πρόοδο της ηλικίας συμβαίνουν αλλαγές στις φυσιολογικές λειτουργίες όλου του σώματος. Οι λειτουργίες του εγκεφάλου, όπως η μνήμη, δεν αποτελούν εξαίρεση. Ωστόσο, αφενός δεν εκπίπτουν όλες οι νοητικές μας ικανότητες, αφετέρου δεν εξασθενούν σε όλους στον ίδιο βαθμό. Υπάρχουν τρόποι να βελτιώσει κανείς τη μνήμη του και τη νοητική του εγρήγορση με μια σειρά από ενέργειες, που έχουν προστατευτική δράση για εγκέφαλο.
Πηγή: www.health.harvard.edu
