Το τσάι αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα παγκοσμίως, συνδεδεμένο με ευεξία, χαλάρωση και σημαντικά οφέλη για την υγεία. Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει αναδειχθεί μια νέα ανησυχία, δηλαδή η πιθανή παρουσία μικροπλαστικών στο φλιτζάνι μας. Πόσο βάσιμη είναι αυτή η ανησυχία και τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα;
Πώς καταλήγουν τα μικροπλαστικά στο τσάι;
Τα μικροπλαστικά είναι πολύ μικρά σωματίδια πλαστικού, με μέγεθος μικρότερο από 5 χιλιοστά. Προέρχονται είτε από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων είτε από προϊόντα που ήδη περιέχουν μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια. Έχουν εντοπιστεί στο νερό, στο έδαφος, στον αέρα και πλέον σε διάφορα τρόφιμα και ροφήματα.
Στην περίπτωση του τσαγιού, το βασικό σημείο ανησυχίας δεν είναι τα ίδια τα φύλλα του φυτού, αλλά τα φακελάκια. Πολλά σύγχρονα φακελάκια δεν είναι κατασκευασμένα αποκλειστικά από χαρτί, αλλά περιέχουν πλαστικά υλικά όπως νάιλον ή πολυπροπυλένιο, ώστε να διατηρούν το σχήμα τους και να μην διαλύονται στο ζεστό νερό.
Έρευνες έχουν δείξει ότι όταν τέτοια πλαστικά φακελάκια εκτίθενται σε πολύ ζεστό νερό (90–100°C), μπορεί να απελευθερώνουν τεράστιο αριθμό μικροπλαστικών και νανοπλαστικών σωματιδίων στο ρόφημα. Σε ορισμένες μελέτες, ο αριθμός αυτός φτάνει σε δισεκατομμύρια σωματίδια ανά φλιτζάνι. Αντίθετα, τα παραδοσιακά χάρτινα φακελάκια ή το χύμα τσάι (loose leaf) φαίνεται να συνδέονται με πολύ χαμηλότερα επίπεδα έκθεσης.
Πόσο επικίνδυνα είναι για την υγεία;
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχουν μικροπλαστικά στο τσάι, αλλά τι σημαίνει αυτό για τον οργανισμό. Μέχρι σήμερα, τα δεδομένα για τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην ανθρώπινη υγεία βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση.
Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι ορισμένα μικρο- και νανοπλαστικά μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονώδεις αντιδράσεις σε κύτταρα ή να διαταράξουν βιολογικές λειτουργίες. Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά τα δεδομένα προέρχονται από πειράματα σε ζώα ή σε καλλιέργειες κυττάρων, με συγκεντρώσεις που συχνά είναι υψηλότερες από αυτές που συναντώνται στην καθημερινή ζωή.
Στον άνθρωπο, η πραγματική απορρόφηση και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες παραμένουν ασαφείς. Ορισμένα μικροπλαστικά φαίνεται να αποβάλλονται μέσω του πεπτικού συστήματος, ενώ τα νανοπλαστικά, λόγω του μικρού τους μεγέθους, ενδέχεται να περνούν ευκολότερα σε ιστούς και όργανα. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχουν ακόμη σαφή στοιχεία που να αποδεικνύουν άμεση βλάβη από την κατανάλωση τσαγιού σε συμβατικά επίπεδα.
Οι διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα, ιδίως για τη χρόνια έκθεση και για ευάλωτες ομάδες πληθυσμού. Μέχρι στιγμής, δεν έχουν εκδοθεί ειδικές οδηγίες αποφυγής του τσαγιού λόγω μικροπλαστικών.
Πώς μπορείτε να μειώσετε την έκθεση;
Αν και τα δεδομένα δεν είναι πανικού, αρκετοί καταναλωτές επιλέγουν να περιορίσουν προληπτικά την έκθεσή τους. Υπάρχουν πρακτικοί τρόποι για να το κάνετε χωρίς να στερηθείτε το αγαπημένο σας ρόφημα.
Πρώτον, προτιμήστε χύμα τσάι και χρησιμοποιήστε μεταλλικό ή γυάλινο φίλτρο. Έτσι αποφεύγετε εντελώς τα πλαστικά φακελάκια. Δεύτερον, ελέγξτε τις πληροφορίες του προϊόντος: ορισμένες εταιρείες αναγράφουν αν τα φακελάκια είναι 100% χάρτινα και χωρίς πλαστική συγκόλληση. Τρίτον, αποφύγετε τα «μεταξένια» ή πυραμιδοειδή φακελάκια που συχνά είναι κατασκευασμένα από νάιλον ή άλλα πολυμερή.
Επιπλέον, η συνολική μείωση της χρήσης πλαστικών στην καθημερινότητα –από τα μπουκάλια νερού έως τα δοχεία τροφίμων– συμβάλλει στον περιορισμό της συνολικής έκθεσης σε μικροπλαστικά.
Συμπερασματικά, τα μικροπλαστικά στο τσάι αποτελούν μια υπαρκτή αλλά ακόμη υπό μελέτη πτυχή της σύγχρονης διατροφής. Τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν δικαιολογούν υπερβολικό φόβο, αλλά ενθαρρύνουν πιο συνειδητές επιλογές. Με μικρές αλλαγές, μπορείτε να συνεχίσετε να απολαμβάνετε το τσάι σας, μειώνοντας παράλληλα την πιθανή έκθεση σε ανεπιθύμητα σωματίδια.
