Οι σκέψεις μας έχουν τεράστια δύναμη πάνω στη συμπεριφορά μας. Πριν κάνουμε οτιδήποτε, συνήθως έχει προηγηθεί μια εσωτερική διαδικασία: αξιολογούμε, φανταζόμαστε, φοβόμαστε, προβλέπουμε, συγκρίνουμε. Αυτή η διαδικασία μπορεί να είναι χρήσιμη, γιατί μας βοηθά να παίρνουμε πιο ώριμες αποφάσεις. Όταν όμως γίνεται υπερβολική, μπορεί να μας ακινητοποιήσει. Έτσι, αντί η σκέψη να λειτουργεί ως οδηγός, μετατρέπεται σε εμπόδιο.
Πολλές φορές δεν μας σταματούν οι πραγματικές δυσκολίες, αλλά οι υποθέσεις που κάνουμε για αυτές. Σκεφτόμαστε ότι δεν είμαστε αρκετά ικανοί, ότι θα αποτύχουμε, ότι οι άλλοι θα μας κρίνουν ή ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή. Αυτές οι σκέψεις δημιουργούν ένα αίσθημα ανασφάλειας, το οποίο μας κάνει να αναβάλλουμε την πράξη. Ένα άτομο μπορεί να θέλει να ξεκινήσει μια νέα δουλειά, να μιλήσει σε κάποιον, να αλλάξει μια συνήθεια ή να πάρει μια σημαντική απόφαση, αλλά να μένει στάσιμο επειδή το μυαλό του γεμίζει με πιθανά αρνητικά σενάρια, μπλοκάροντας την παραγωγικότητα.
Με αυτόν τον τρόπο, η σκέψη δεν περιγράφει απλώς την πραγματικότητα, πολλές φορές την κατασκευάζει. Αν πιστεύουμε διαρκώς ότι κάτι είναι αδύνατο, τότε αρχίζουμε να συμπεριφερόμαστε σαν να είναι πράγματι αδύνατο. Η εσωτερική μας αφήγηση επηρεάζει την αυτοπεποίθησή μας, την επιμονή μας και τελικά τις πράξεις μας.
Ο φόβος της αποτυχίας και η αναβλητικότητα
Ένας από τους βασικότερους τρόπους με τους οποίους οι σκέψεις εμποδίζουν τις πράξεις μας είναι ο φόβος της αποτυχίας. Συχνά, πριν καν προσπαθήσουμε, έχουμε ήδη φανταστεί το χειρότερο αποτέλεσμα. Σκεφτόμαστε: «Κι αν δεν τα καταφέρω;», «Κι αν εκτεθώ;», «Κι αν κάνω λάθος;». Αυτές οι ερωτήσεις φαίνονται λογικές, αλλά όταν επαναλαμβάνονται συνεχώς, μας αποδυναμώνουν.
Ο φόβος της αποτυχίας συνδέεται άμεσα με την αναβλητικότητα. Αναβάλλουμε όχι επειδή δεν θέλουμε να δράσουμε, αλλά επειδή θέλουμε να αποφύγουμε το άγχος που συνοδεύει την πράξη. Η αναβολή μάς προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, όμως μακροπρόθεσμα αυξάνει την πίεση και την απογοήτευση. Όσο περισσότερο καθυστερούμε, τόσο μεγαλύτερο φαίνεται το βήμα που πρέπει να κάνουμε.
Επιπλέον, η τελειομανία μπορεί να γίνει μια μορφή παγίδας. Όταν πιστεύουμε ότι πρέπει να είμαστε απόλυτα έτοιμοι ή ότι το αποτέλεσμα πρέπει να είναι τέλειο, δυσκολευόμαστε να ξεκινήσουμε. Περιμένουμε την ιδανική στιγμή, τις ιδανικές συνθήκες ή την απόλυτη βεβαιότητα. Όμως η δράση σπάνια ξεκινά μέσα από την τελειότητα. Συνήθως ξεκινά μέσα από μια ατελή, αλλά θαρραλέα απόφαση.
Έτσι, οι σκέψεις μάς κάνουν να υπερεκτιμούμε τον κίνδυνο και να υποτιμούμε τις δυνατότητές μας. Μας πείθουν ότι η αποτυχία θα είναι καταστροφική, ενώ στην πραγματικότητα πολλές αποτυχίες είναι εμπειρίες μάθησης. Κάθε πράξη, ακόμη και αν δεν φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, μας δίνει γνώση, εμπειρία και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.
Πώς μπορούμε να περάσουμε από τη σκέψη στη δράση
Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε. Η σκέψη είναι απαραίτητη για να οργανώνουμε τη ζωή μας και να παίρνουμε σωστές αποφάσεις. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η σκέψη αντικαθιστά την πράξη. Για να ξεπεράσουμε αυτό το εμπόδιο, χρειάζεται να μάθουμε να αναγνωρίζουμε ποιες σκέψεις μας βοηθούν και ποιες μας περιορίζουν.
Ένα πρώτο βήμα είναι να αμφισβητούμε τις αρνητικές μας σκέψεις. Όταν σκεφτόμαστε «δεν μπορώ», μπορούμε να ρωτήσουμε τον εαυτό μας: «Είναι αυτό απολύτως αλήθεια;» ή «Τι μικρό βήμα μπορώ να κάνω σήμερα;». Αυτή η αλλαγή μετατοπίζει την προσοχή μας από τον φόβο στη δυνατότητα. Δεν χρειάζεται να λύσουμε τα πάντα αμέσως. Αρκεί να κάνουμε μια μικρή αρχή.
Επίσης, βοηθά να αποδεχτούμε ότι η αβεβαιότητα είναι μέρος κάθε σημαντικής πράξης. Κανείς δεν ξεκινά με πλήρη σιγουριά. Η αυτοπεποίθηση συχνά δεν προηγείται της δράσης, αλλά χτίζεται μέσα από αυτήν. Όσο περισσότερο πράττουμε, τόσο περισσότερο εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας.
Τελικά, οι σκέψεις μας μπορούν είτε να γίνουν τοίχοι είτε γέφυρες. Όταν τις αφήνουμε ανεξέλεγκτες, μπορεί να μας κρατούν πίσω. Όταν όμως τις παρατηρούμε, τις αμφισβητούμε και δεν τους επιτρέπουμε να αποφασίζουν πάντα για εμάς, τότε ανοίγεται ο δρόμος για δράση. Η ζωή αλλάζει όχι μόνο με όσα σκεφτόμαστε, αλλά κυρίως με όσα τολμάμε να κάνουμε.
