Μόλις πριν από δύο δεκαετίες, η τεχνολογία επέτρεψε στον άνθρωπο να μετατρέψει τις πυρηνικές βόμβες σε πυρηνική ενέργεια με μηδενικές εκπομπές άνθρακα. Μία στις δέκα λάμπες στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, μάλιστα, τροφοδοτούταν από την πυρηνική ενέργεια αποσυναρμολογημένων ρωσικών όπλων.
Η ανορθόδοξη αυτή ενεργειακή πολιτική επετεύχθη χάρη στο πρόγραμμα ‘Megatons to Megawatts’ (Μεγατόνοι σε Μεγαβάτ), οι πρώτες συζητήσεις για την υλοποίηση του οποίου αποδίδονται στον φυσικό Thomas Neff του MIT, αμέσως μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης.
Πρόκειται για μία αρκετά ρηξικέλευθη δράση, που ξεκίνησε το 1993 με στόχο τη μετατροπή του ουρανίου των σοβιετικών όπλων σε ενέργεια για τους μηχανικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Μέχρι το 2013, το πρόγραμμα πέτυχε την αποσύνθεση περίπου 20.000 πυρηνικών όπλων, ώσπου διεκόπη.
Εν έτει 2023 και εν μέσω των καταστροφικών συνεπειών της κλιματικής αλλαγής στον πλανήτη, ερωτήματα σχετικά με το αν και σε ποιο βαθμό η εφαρμογή αντίστοιχων προγραμμάτων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μία ταχύτερη ενεργειακή μετάβαση δεν παύουν να εγείρονται.
Το πρόγραμμα ‘Megatons to Megawatts’
Ακόμα και σήμερα, το ‘Megatons to Megawatts’ θεωρείται ως ένα εκ των πλέον επιτυχημένων προγραμμάτων περιορισμού των πυρηνικών όπλων όλων των εποχών, η θέσπιση και υλοποίηση του οποίου προέκυψε, εν πολλοίς, χάρη στην αναγκαιότητα για εξεύρεση διπλωματικής λύσης για τον περιορισμό της πυρηνικής ενέργειας μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης.
Παρά την καθολική αναγνώρισή του, το πρόγραμμα ούτε επεκτάθηκε, ούτε αντεγράφη από τρίτα κράτη πέραν της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Παρόλα αυτά, η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, στη συντριπτική της πλειονότητα, συμφωνεί πως η εφαρμογή αντίστοιχων ενεργειών ενδεχομένως να έδινε λύση σε ορισμένα από τα κρισιμότερα περιβαλλοντικά και στρατηγικά ζητήματα του 21ου αιώνα.
Η πυρηνική ενέργεια σήμερα
Εν μέσω ενεργειακής κρίσης, η πρόφαση της ώρας μηδέν για τον πλανήτη δείχνει να ταιριάζει γάντι σε μία Ευρώπη όπου εκατομμύρια πολίτες φέτος κλήθηκαν να διαλέξουν ανάμεσα στη διατροφή και τη θέρμανση, την ίδια στιγμή που αμέτρητοι πόλεμοι μέσω αντιπροσώπων εκτυλίσσονταν σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης.
Φαίνεται, όμως, πως ο μόνος πυρηνικός κίνδυνος που ενδιαφέρει τη Δύση -την ίδια Δύση που δεν άφησε ποτέ τη Μέση Ανατολή να σταθεί στα πόδια της- είναι εκείνος που την αφορά για στρατηγικούς λόγους, δηλαδή η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία
Σε έναν πλανήτη, ωστόσο, όπου οι χώρες με το μικρότερο μερίδιο ευθύνης για την κλιματική κρίση είναι οι ίδιες που υφίστανται την ανελέητη οργή της φύσης, η ανάγκη για ενεργειακή μετάβαση αποτελεί ζήτημα ζωής και θανάτου. Σήμερα, εννέα χώρες διαθέτουν πυρηνικά όπλα. Πρόκειται για τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Βόρεια Κορέα, το Ισραήλ, την Ινδία και το Πακιστάν.
Αν και ο αριθμός τους είναι σημαντικά μικρότερος σε σχέση με εν μέσω Ψυχρού Πολέμου, η χρήση τους με έναν τρόπο αντίστοιχο με εκείνο των περασμένων δεκαετιών ενδεχομένως να δώσει λύση στον κλιματικό όλεθρο, αποδίδοντας, παράλληλα, την περιβόητη κλιματική δικαιοσύνη.
Το ζοφερό μέλλον για τον πλανήτη
Ακόμα και σήμερα, η εφαρμογή του προγράμματος ‘Megatons to Megawatts’ χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικούς αναλυτές ως «πολιτική αλχημεία». Μόνον ένα τέτοιο γεωπολιτικό παράδοξο, όμως, ίσως να είναι σε θέση να σώσει έναν πλανήτη που αργοπεθαίνει στα χέρια ενός συνονθυλεύματος από πολιτικούς ηγέτες που αδιαφορούν επιδεικτικά για το μέλλον του.
Όταν μιλάμε για παγκόσμια ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή και ο κίνδυνος της πυρηνικής κλιμάκωσης, όμως, ο επαναπροσδιορισμός του γεωπολιτικού, στρατηγικού, τεχνολογικού και ενεργειακού status quo είναι το πρώτο βήμα. Ένα πρώτο βήμα το οποίο μάλλον απέχει παρασάγγας από τη σημερινή πολιτική απροθυμία για μία συνεργασία βασισμένη στο κοινό καλό, ακόμα και εν όψει του κινδύνου πυρηνικής -και όχι μόνο- καταστροφής. Κατ’ όπως φαίνεται, οι πολιτικοί ηγέτες έχουν νέους ψυχρούς πολέμους να ασχοληθούν.
Πηγές: www.vox.com, www.nytimes.com, en.wikipedia.org
