Αποτελεί πλέον αδιαμφισβήτητο γεγονός, πως η εξέλιξη της προσβασιμότητας και ταχύτητας του ίντερνετ, έχει αλλάξει ριζικά την καθημερινότητα όλου του πλανήτη. Τα τελευταία χρόνια, έχει παρατηρηθεί μια παγκόσμια προσπάθεια των πολιτισμικών ιδρυμάτων, μουσείων, θέατρων, και γκαλερί, να εκμεταλλευτούν αυτές τις εξελίξεις και να εισάγουν την τεχνολογία στις πρακτικές και πολιτικές τους.
Το φαινόμενο αυτό είναι μια έκφανση του γενικότερου κλάδου των Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών (Digital Humanities) των τελευταίων ετών. Σκοπός αυτού του τομέα είναι η διασταύρωση των υπολογιστικών και ψηφιακών τεχνολογιών, με την επιστήμη των ανθρωπιστικών επιστημών, στον οποίο ανήκουν και οι τέχνες.
Γιατί η τεχνολογία επηρεάζει την τέχνη;
Η ενσωμάτωση των τεχνολογιών έχει θετικά αποτελέσματα όχι μόνο στον πολιτισμικό αντίκτυπο των ιδρυμάτων στο κοινωνικό σύνολο, αλλά και στις διαδικασίες της δημιουργίας των ίδιων των καλλιτεχνημάτων και εκθεμάτων τους. Σύμφωνα με ακαδημαϊκές έρευνες, τα οφέλη των καινοτόμων εφαρμογών βοηθούν από πολιτιστική άποψη στην δημιουργία και διάθεση ενός νέου κύματος εκθεμάτων, αλλά και στην ανάπτυξη της αγοράς. Οι πρακτικές αυτές συντελούν στην δημιουργία πολιτιστικής αξίας με το να κινητοποιούν και να συμπεριλαμβάνουν ανθρώπους που υπό άλλες συνθήκες δε θα είχαν τα μέσα ή το κίνητρο να επισκεφθούν το εκάστοτε ίδρυμα.
Το νέο καλλιτεχνικό κίνημα
Με την βοήθεια ψηφιακών μέσων, πολλοί καλλιτέχνες έχουν καταφέρει να εμπλουτίσουν τα έργα τους με καινοτόμες μεθόδους. Για παράδειγμα, στο μουσείο σύγχρονης τέχνης Tate Modern του Λονδίνου, πολλά εκθέματα συνοδεύονται από μουσική ή “αφηρημένους” ήχους. Αντίστοιχα, στο Moco του Άμστερνταμ, τα εκθέματα “ζωντανεύουν” με την χρήση τεχνολογίας AR (Augmented Reality). Οι επισκέπτες κατεβάζουν την εφαρμογή του μουσείου στο κινητό τους, και μέσα από την κάμερα, βλέπουν τα εκθέματα να αποκτούν κίνηση. Οι πρακτικές αυτές αφυπνούν τις αισθήσεις μας και δίνουν καινούριες διαστάσεις στα έργα.
Η ψηφιακή τέχνη των NFT
Πολλοί καλλιτέχνες πλέον εξειδικεύονται αποκλειστικά στα ψηφιακά μέσα, όπως λογισμικά και προγράμματα, για να δημιουργήσουν τα έργα τους. Μάλιστα, το 2021, ο οίκος Christie’s πούλησε το ψηφιακό έργο του Beeple, “EVERYDAYS: THE FIRST 5000 DAYS” για το σοκαριστικό ποσό των 69,3 εκατομμυρίων σε δολάρια. Το έργο αποτελούταν από 5000 εικαστικά και ήταν σε μορφή NFT (Νon-funglible Token), μια πρακτική που έχει “ταράξει τα νερά” στον κόσμο της τέχνης. Πλέον, πολλά μουσεία εκθέτουν αποκλειστικά ψηφιακή τέχνη, όπως το Museum of Digital Art της Ζυρίχης και το New Museum της Νέας Υόρκης, μεταμορφώνοντας τη σκηνή των εικαστικών τεχνών.
Μουσεία και Εικονική Πραγματικότητα
Η τεχνολογία ενθαρρύνει όχι μόνο τον πειραματισμό στην δημιουργία της τέχνης, αλλά και στον τρόπο διάθεσης της ήδη υπάρχουσας. Για παράδειγμα μουσεία όπως το Λούβρο και το Victoria & Albert του Λονδίνου, προσφέρουν τη δυνατότητα να τα επισκεφθεί κανείς ψηφιακά μέσω της τεχνολογίας VR (Virtual Reality). Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να περιηγηθούν στα μουσεία, και να θαυμάσουν τα εκθέματα, μέσω της πλατφόρμας των μουσείων από την άνεση του σπιτιού τους. Η παγκόσμια πανδημία του COVID-19 συνέβαλε σημαντικά στην ταχύρρυθμη εξέλιξη και εφαρμογή της εικονικής πραγματικότητας, λόγω της ανάγκης του κόσμου να μείνει κοντά στις τέχνες.
Πολιτισμός στην παλάμη του χεριού μας
Στην Ελλάδα, δημιουργήθηκε το ToposText, το οποίο συγκεντρώνει 1200 χρόνια ελληνικής ιστορίας σε μία εφαρμογή. Το ToposText είναι μία ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, η οποία ψηφιοποιεί και διατηρεί κομμάτια της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, μυθολογίας και γραμματείας. Ακόμη, περιέχει χάρτες 6896 αρχαιολογικών χώρων σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική, δίνοντας τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους να μάθουν για τον ελληνικό πολιτισμό από όλες τις γωνιές του κόσμου.
Οι μορφές και διακυμάνσεις της τέχνης στο μέλλον μπορεί να είναι δύσκολο να προβλεφθούν, όμως η συνύφανσή της με την τεχνολογία είναι αναμφίβολη, καθώς o κλάδος των ψηφιακών ανθρωπιστικών επιστημών εξελίσσεται με καλπάζουσα ταχύτητα.
Πηγές: www.museumnext.com, www.christies.com, www.louvre.fr, www.tate.org.uk, mocomuseum.com
