Είτε πρόκειται για τις τελικές εξετάσεις του γυμνασίου και του λυκείου πριν το τέλος της σχολικής χρονιάς, είτε για τις εξετάσεις των ξένων γλωσσών, τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα με μια ιδιαίτερα στρεσογόνο κατάσταση που πολλές φορές μπορεί να προκαλέσει συναισθήματα άγχους, φόβου αποτυχίας και γενικότερης αναστάτωσης.
Ο γονεϊκός ρόλος μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα δύσκολος κατά την συγκεκριμένη περίοδο, γιατί από τη μία πρέπει να υποστηρίξει τα παιδιά στην υλοποίηση του στόχου (εν προκειμένω, την επιτυχία στις εξετάσεις) και, ταυτοχρόνως, να τα βοηθήσει στη διαχείριση του άγχους, ώστε να μην εξαντληθούν.
Η αντιμετώπιση του άγχους και η σημασία της συζήτησης
Σε τέτοιες περιπτώσεις, λοιπόν, πέραν της σημασίας της ύπαρξης ενός οργανωμένου προγράμματος μελέτης, είναι εξίσου σημαντικό να δημιουργούμε για το παιδί μας χρόνο μέσα στον οποίο εκείνο μπορεί να «αναπνεύσει» και να μοιραστεί τις ανησυχίες του. Είναι σημαντικό να συζητάτε με τα παιδιά σας το άγχος τους και να προσπαθείτε συνεργατικά να εξερευνήσετε διάφορες τεχνικές αντιμετώπισης, που να λειτουργούν για τα ίδια.
Υπάρχουν διάφορες τέτοιες τεχνικές, αλλά μία περισσότερο εξατομικευμένη προσέγγιση θα βοηθούσε στο έπακρο, όχι μόνο ώστε να βρεθεί ακριβώς ποιες από αυτές βοηθούν το κάθε παιδί, αλλά και στο να προτείνει το ίδιο το παιδί κάτι που το ανακουφίζει. Ταυτόχρονα, δημιουργείται μια συμμαχία ανάμεσα στους γονείς και το παιδί τους, συμμαχία η οποία ευνοεί τον υγιή διάλογο και αμβλύνει τις εντάσεις.
Η διαχείριση της επιτυχίας και της αποτυχίας
Μια επιτυχία που ίσως να φαίνεται μικρή, μπορεί να έχει κατακτηθεί με πολύ κόπο και πρέπει πάντα να επαινείται και να επιβραβεύεται. Εξίσου σημαντικό είναι να τονιστεί στα παιδιά ότι η αποτυχία, αν και απογοητευτική, είναι κομμάτι της ζωής και μέσα από αυτή μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουμε καλύτερα τόσο διάφορες καταστάσεις, όσο και τον ίδιο μας τον εαυτό. Μια αποτυχία και η διαχείρισή της φανερώνει πολλά για την ψυχική ανθεκτικότητα ενός ατόμου και τα εργαλεία που διαθέτει.
Μιλήστε με τα παιδιά σας για δικές σας αποτυχίες, τι μάθατε μέσα από αυτές αλλά και για το πώς τις ξεπεράσατε. Με αυτό τον τρόπο τους δίνετε την ελευθερία όχι μόνο να μάθουν μέσα από το δικό σας παράδειγμα, αλλά και να μπορέσουν να εκφράσουν πιο ελεύθερα τους δικούς τους φόβους και ανησυχίες.
Η αποφυγή των συγκρίσεων και του ανταγωνισμού
Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να θέτουμε στόχους που μπορούν να επιτευχθούν και να αποφεύγουμε τη σύγκριση με το άμεσο περιβάλλον. Ένα παιδί δεν πρέπει να αισθάνεται ότι βρίσκεται σε διαγωνισμό με τους γύρω του, είτε είναι αδέρφια, είτε συμμαθητές, είτε άλλα παιδιά του περιγύρου του. Κάθε παιδί διανύει το δικό του δρόμο προς τη μάθηση, με το δικό του χρόνο και τους δικούς του κανόνες.
Πρέπει πάντα να υποστηρίζουμε τα παιδιά και να τα ωθούμε προς το καλύτερο, λαμβάνοντας, όμως, υπόψιν από που ξεκίνησαν και πόσα σπουδαία βήματα έχουν ήδη κάνει. Έτσι λοιπόν, καλό είναι να συγκρίνουμε την πορεία του παιδιού μας κατ’ αποκλειστικότητα με βάση τη δική του εξέλιξη από το παρελθόν στο παρόν.
Με αυτό τον τρόπο, αποφεύγουμε να διογκώσουμε το ήδη υπάρχον άγχος του παιδιού, που ενδεχομένως να οδηγήσει σε ένα αίσθημα κατωτερότητας, σε περίπτωση αποτυχίας του ίδιου.
Νεφέλη Αναγνωστοπούλου
Ψυχολόγος
www.ekthepsy.gr
