Το σώμα μας κάνει καθημερινά πράγματα που μοιάζουν εντελώς παράξενα. Ανατριχιάζουμε χωρίς να κρυώνουμε, το μάτι μας αρχίζει ξαφνικά να «παίζει», νιώθουμε ότι πέφτουμε την ώρα που αποκοιμιόμαστε ή ένα χέρι «μουδιάζει» επειδή καθίσαμε σε λάθος θέση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, αυτές οι μικρές παραξενιές δεν είναι καθόλου τυχαίες. Πίσω τους κρύβονται νεύρα, μύες, αντανακλαστικά και μηχανισμοί που έχουν συγκεκριμένη βιολογική εξήγηση.
1. Γιατί νιώθουμε ότι πέφτουμε λίγο πριν κοιμηθούμε;
Έχετε αρχίσει να αποκοιμιέστε και ξαφνικά τινάζεται ολόκληρο το σώμα σας, μερικές φορές μαζί με την αίσθηση ότι πέφτετε στο κενό; Το φαινόμενο είναι γνωστό ως υπνικός ή υπναγωγικός σπασμός (hypnic jerk). Εμφανίζεται κατά τη μετάβαση από την εγρήγορση στον ύπνο και πρόκειται για μια ξαφνική, ακούσια μυϊκή σύσπαση. Είναι πολύ συνηθισμένο και συνήθως δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Η ακριβής αιτία του δεν είναι πλήρως κατανοητή, αλλά μπορεί να εμφανίζεται συχνότερα σε περιόδους έντονου στρες ή στέρησης ύπνου, ενώ η καφεΐνη και άλλα διεγερτικά ενδέχεται επίσης να το ευνοούν.
2. Γιατί «παίζει» ξαφνικά το μάτι μας;
Το ανεξέλεγκτο τρέμουλο ενός βλεφάρου ονομάζεται συνήθως μυοκυμία βλεφάρου. Πρόκειται για μικρές ακούσιες συσπάσεις των μυών του βλεφάρου, οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις είναι παροδικές και καλοήθεις. Μπορεί να συνδέονται με κούραση, έλλειψη ύπνου, στρες, αυξημένη κατανάλωση καφεΐνης ή ερεθισμό των ματιών. Συνήθως υποχωρούν από μόνες τους. Αν όμως οι συσπάσεις επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, επηρεάζουν και άλλα σημεία του προσώπου ή συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
3. Γιατί ανατριχιάζουμε όταν ακούμε ένα τραγούδι;
Η ανατριχίλα δεν εμφανίζεται μόνο όταν κρυώνουμε. Μπορεί να συμβεί όταν φοβόμαστε, συγκινούμαστε έντονα ή ακόμη και όταν ακούμε ένα συγκεκριμένο σημείο ενός αγαπημένου τραγουδιού. Αυτό που βλέπουμε στο δέρμα ονομάζεται πιλοέγερση. Μικροσκοπικοί μύες στη βάση των τριχών συσπώνται, με αποτέλεσμα οι τρίχες να σηκώνονται και να εμφανίζεται η χαρακτηριστική «χήνα». Στα ζώα με πυκνό τρίχωμα, ο συγκεκριμένος μηχανισμός μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της θερμότητας ή να κάνει το ζώο να φαίνεται μεγαλύτερο απέναντι σε μια απειλή. Στους ανθρώπους έχει χάσει μεγάλο μέρος αυτής της πρακτικής λειτουργίας, αλλά το αντανακλαστικό παραμένει.
4. Γιατί «κοιμάται» το χέρι ή το πόδι μας;
Όταν μένουμε για αρκετή ώρα σε μια συγκεκριμένη θέση, μπορεί ξαφνικά να αισθανθούμε μούδιασμα και στη συνέχεια ένα παράξενο «μυρμήγκιασμα». Αυτή η αίσθηση ονομάζεται παραισθησία. Συχνά προκαλείται από προσωρινή πίεση σε ένα νεύρο, η οποία επηρεάζει τη φυσιολογική μετάδοση των νευρικών σημάτων. Μόλις αλλάξουμε θέση και σταματήσει η πίεση, η λειτουργία επανέρχεται και εμφανίζεται το χαρακτηριστικό αίσθημα σαν «καρφίτσες και βελόνες». Το περιστασιακό μούδιασμα από μια άβολη στάση είναι συνηθισμένο. Αν όμως εμφανίζεται συχνά χωρίς προφανή αιτία, επιμένει ή συνοδεύεται από αδυναμία και άλλα νευρολογικά συμπτώματα, χρειάζεται διερεύνηση.
5. Γιατί «κολλάει» το χασμουρητό;
Αρκεί μερικές φορές να δούμε κάποιον να χασμουριέται για να αρχίσουμε να χασμουριόμαστε κι εμείς. Ακόμη και η σκέψη ή η ανάγνωση της λέξης μπορεί να προκαλέσει την ανάγκη για χασμουρητό. Το μεταδοτικό χασμουρητό αποτελεί πραγματικό και μελετημένο φαινόμενο. Οι ακριβείς νευροβιολογικοί μηχανισμοί του δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως, αν και έχουν μελετηθεί πιθανές συνδέσεις με την κοινωνική επεξεργασία και τα εγκεφαλικά δίκτυα που εμπλέκονται στην παρατήρηση της συμπεριφοράς των άλλων. Ένα πράγμα που γνωρίζουμε είναι ότι η παλιά εξήγηση πως χασμουριόμαστε απλώς επειδή ο οργανισμός «χρειάζεται περισσότερο οξυγόνο» δεν θεωρείται επαρκής επιστημονική εξήγηση.
Το σώμα μας είναι πιο περίπλοκο απ’ όσο φαίνεται
Από ένα βλέφαρο που τρέμει μέχρι το ξαφνικό τίναγμα πριν από τον ύπνο, πολλές από τις μικρές «παραξενιές» του σώματός μας αποτελούν φυσιολογικές αντιδράσεις του νευρικού και μυϊκού συστήματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι προσωρινές και ακίνδυνες. Όταν, όμως, ένα σύμπτωμα εμφανίζεται ξαφνικά και έντονα, επιμένει ή συνοδεύεται από πόνο, αδυναμία ή άλλες ασυνήθιστες αλλαγές, δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε μια αθώα αντίδραση του οργανισμού.
Πηγή: rush.edu
