Οι φρονιμίτες είναι ίσως τα πιο «παρεξηγημένα» δόντια του ανθρώπινου σώματος. Για κάποιους εμφανίζονται χωρίς να προκαλέσουν το παραμικρό πρόβλημα, ενώ για άλλους συνοδεύονται από πονόδοντο, φλεγμονές ή ακόμα και χειρουργική εξαγωγή. Αν όμως συχνά δημιουργούν δυσκολίες, γιατί εξακολουθούν να υπάρχουν; Η απάντηση βρίσκεται στην εξελικτική ιστορία του ανθρώπου και στον τρόπο με τον οποίο έχει αλλάξει η διατροφή μας μέσα στους αιώνες.
Τι είναι οι φρονιμίτες;
Οι φρονιμίτες, ή τρίτοι γομφίοι, είναι τα τελευταία μόνιμα δόντια που αναπτύσσονται. Συνήθως εμφανίζονται μεταξύ των ηλικιών 17 και 25 ετών, γι’ αυτό και πήραν το όνομά τους, καθώς ανατέλλουν σε μια ηλικία όπου θεωρητικά ο άνθρωπος έχει αποκτήσει περισσότερη «φρονιμάδα». Οι περισσότεροι άνθρωποι διαθέτουν τέσσερις φρονιμίτες, έναν σε κάθε άκρο της άνω και της κάτω γνάθου. Ωστόσο, δεν είναι ασυνήθιστο να υπάρχουν λιγότεροι ή ακόμη και κανένας.
Γιατί τους έχουμε;
Οι πρόγονοι του σύγχρονου ανθρώπου είχαν μεγαλύτερες γνάθους και ακολουθούσαν μια διατροφή που περιλάμβανε ωμό κρέας, ρίζες, σπόρους και άλλες σκληρές τροφές. Η έντονη μάσηση προκαλούσε σημαντική φθορά στα δόντια, επομένως οι επιπλέον γομφίοι ήταν πολύτιμοι για τη σωστή μάσηση της τροφής. Με άλλα λόγια, οι φρονιμίτες αποτελούσαν μια εξελικτική «εφεδρεία», βοηθώντας τους ανθρώπους να διατηρούν τη λειτουργικότητα του στόματός τους ακόμη και όταν άλλα δόντια είχαν φθαρεί.
Γιατί σήμερα δημιουργούν προβλήματα;
Με την εξέλιξη του ανθρώπου, η διατροφή έγινε πιο μαλακή χάρη στο μαγείρεμα και την επεξεργασία των τροφίμων. Ταυτόχρονα, οι γνάθοι έγιναν μικρότερες, καθώς δεν χρειάζονταν πλέον να ασκούν τόσο μεγάλες δυνάμεις κατά τη μάσηση. Το αποτέλεσμα είναι ότι σε πολλούς ανθρώπους δεν υπάρχει αρκετός χώρος για να ανατείλουν σωστά οι φρονιμίτες. Έτσι μπορεί να παραμείνουν έγκλειστοι μέσα στο οστό ή να εμφανιστούν μόνο εν μέρει, προκαλώντας πόνο, φλεγμονές ή πίεση στα γειτονικά δόντια.
Χρειάζεται πάντα να αφαιρούνται;
Όχι. Ένας φρονιμίτης που έχει ανατείλει φυσιολογικά, δεν προκαλεί ενοχλήσεις και καθαρίζεται εύκολα, μπορεί να παραμείνει στη θέση του χωρίς κανένα πρόβλημα. Η εξαγωγή συνιστάται όταν προκαλεί επαναλαμβανόμενες φλεγμονές, τερηδόνα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα, βλάβες στα διπλανά δόντια ή όταν παραμένει έγκλειστος και υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών. Η τελική απόφαση λαμβάνεται πάντοτε μετά από εξέταση και ακτινογραφικό έλεγχο από οδοντίατρο ή γναθοχειρουργό.
Γιατί κάποιοι δεν βγάζουν ποτέ φρονιμίτες;
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι γεννιούνται χωρίς έναν ή περισσότερους φρονιμίτες. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι πρόκειται για μια φυσιολογική εξελικτική προσαρμογή, καθώς αυτά τα δόντια δεν είναι πλέον απαραίτητα για την καθημερινή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού.
Ένα κατάλοιπο της ανθρώπινης εξέλιξης
Οι φρονιμίτες αποτελούν ένα ζωντανό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο το σώμα μας διατηρεί χαρακτηριστικά που κάποτε ήταν χρήσιμα, αλλά σήμερα έχουν χάσει σε μεγάλο βαθμό τον αρχικό τους ρόλο. Αν και σε ορισμένους ανθρώπους εξακολουθούν να λειτουργούν φυσιολογικά, σε πολλούς άλλους αποτελούν περισσότερο μια υπενθύμιση της εξελικτικής μας ιστορίας παρά μια πραγματική ανάγκη.
Πηγή: clevelandclinic.org
